Permacultuur als duurzaam systeem voor voedsel en energie

In de film ' A Farm for the Future' van Rebecca Hosking komt Colin Campbell, geofysicus en hoogleraar uit Groot Brittannie aan het woord over de wereldenergiesituatie. Hij zegt daarin dat er sinds 1981 wereldwijd meer olie gebruikt wordt dan er nieuwe olievelden gevonden worden. Binnenkort, over 2, 3 of 5 jaar, zullen we meemaken dat het oliegebruik blijft groeien, terwijl de olieproductie afneemt. Dit 'piekolie'-moment zet een totaal nieuwe fase in de wereldgeschiedenis in. We kunnen eenvoudigweg niet doorgaan met de huidige landbouwmethoden. Immers de landbouw is een industrietak geworden die meer olie verbruikt dan andere industrieen of het auto- en vliegverkeer. Voor 1 calorie voedselenergie zijn ongeveer 10 calorieen olie-energie nodig. Deze verspilling is onhoudbaar, niet duurzaam. Binnenkort kan, ja zal er acuut voedseltekort ontstaan, niet alleen in derde wereldlanden, maar ook in westerse landen. Als de olietoevoer stokt, zijn binnen enkele dagen de schappen van de supermarkten leeg, zo kwetsbaar is onze voedselvoorziening geworden, geheel afhankelijk van olie. Niet alleen alle voedseltransport kost veel olie, ook kunstmest en bestrijdingsmiddelen worden gemaakt van aardolie en zelfs  de genetische manipulatie van gewassen die als oplossing van het wereldvoedselvraagstuk wordt genoemd, is volledig afhankelijk van olie. Dat houdt op...

More than 96 per cent of all the food grown in Britain is reliant on synthetic fertiliser. Without it there would be serious trouble.
But without artificial fertiliser there's not enough nutrients for the crops to grow, and without ploughing there is nothing to aerate the soil. So how can we manage without them?
The answers are in nature. As Charles Darwin pointed out, earthworms have been ploughing and aerating the soil for millions of years. And as for fertilisers, just look at how a forest flourishes: by using the natural fertility created by billions of living microbes, fungi, plants and animals.
The non-destructive, low-energy methods are elements of a wider system known as Permaculture, which challenges all the normal approaches to farming. One of its central principles is that you work with the land, rather than against it.

Grondoppervlak vier keer gebruiken

Als een van de mogelijke oplossingen wordt  'permacultuur' genoemd. Dit woord is een samentrekking van permanent agriculture. De kern van deze voedselverbouwmethode en tevens duurzaam leefsysteemtheorie is het efficient gebruik van de vruchtbare grond door verschillende lagen van begroeiing boven elkaar te ontwerpen. Denk aan

• een laag kruidenplanten die de grond bedekt, dan
• een laag kleine vruchtenstruiken (zoals bosbessen en bosaardbeitjes), daarboven
• een laag hogere fruitstruiken (bijv. moerbei) en notenstruiken (zoals hazelnoten) en tenslotte
• een laag vruchten- en notenbomen (bijv. appels, peren, kersen, walnoten).

Op die manier kun je van 1 vierkante meter veel meer voedsel oogsten dan als je slechts een plantengroeilaag gebruikt bijv. om tarwe te oogsten. Op ons terrein zullen we de komende jaren steeds meer vruchten- en notenbomen gaan planten. Het kweken van groenten is gebaseerd op eenjarige planten: elk jaar moet je opnieuw alle groenten inzaaien, verzorgen en oogsten. In een volgroeide permacultuurtuin (na ongeveer 20 jaar) gaat de meeste tijd niet meer zitten in de verzorging (wieden, water geven, ploegen, schoffelen e.d.), maar aan het oogsten.

Overschakelen op plantaardige voeding duurzaam

Permacultuur betekent een overschakeling van ons huidige vleesrijke en zuivelrijke dieet naar een dieet van noten, vruchten, bessen en peulvruchten. Dat vraagt tijd en begrip. Toepassing van permacultuur op veel plaatsen  zou een alternatief kunnen bieden voor de huidige verspillende voedselproductie die in handen is van een klein aantal multinationale producenten zoals Unilever. Als je je realiseert dat een flinke AHvestiging bijna 40.000 verschillende voedselproducten in de schappen heeft liggen, begrijp je waar de oorzaak van de voedselverspilling in stand wordt gehouden. Veel mensen willen echter iets anders: ze willen eerlijk geproduceerd gezond voedsel en weten waar het vandaan komt. Voedsel uit de regio wordt steeds populairder. Dit bespaart heel wat voedselkilometers. Maar ook aan de productiekant zijn er allerlei initiatieven ontstaan in de vorm van individuen en groepen die nauw betrokken willen zijn bij de productie van groenten en fruit: permacultuuraanhangers, stadslandbouwliefhebbers, organisatoren van ontmoetingen tussen boeren en stedelingen, biologische telers die streekproducten afzetten bij winkels en restaurants. Het tijdschrift ZOZ van de organisatie Omslag rapporteert regelmatig over dergelijke initiatieven.

Permacultuur is bedacht door Bill Mollison uit Australie. Hij bestudeerde jarenlang het tropisch regenwoud om er achter te komen hoe dit leefsysteem al miljoenen jaren in stand kon blijven en zelfs telkens nog rijker aan soorten wordt. Hij ontdekte een aantal principes waarop dit duurzame systeem gebaseerd blijkt. Op het terrein van 1.8 ha. passen we steeds vaker deze principes toe. zodat het onderhoud geleidelijk aan minder tijd vraagt, het systeem zichzelf in stand gaat houden en er meer tijd is voor oogsten van fruit, kruiden en noten.