- Home
- |
- Activiteitenkalender
- |
- Fotoboek
- |
- Contact / Route
- |
- FAQ
- |
- Links
Hippe groenten...
![]()
Steggemans' mijmering (10)
Het lijkt wel of zaken die van belang zijn niet meer hun belang mogen ontlenen aan het feit dat ze al jaren of eeuwen hun belang of nut hebben bewezen, als je begrijpt wat ik bedoel. Laat ik het toelichten. Iedereen kan op zijn spaken natellen dat fietsen gezonder is dan autorijden, maar dat is niet meer voldoende om mensen tot fietsen te bewegen op weg naar hun werk of de winkel. Daarvoor moet je andere taal uit de kast halen, bijv. dat het 'leuk' is, dat het 'trendy' is om als manager het kantoor binnen te komen met je Brompton (de Rolls Roys onder de vouwfietsen) in de hand op zoek naar een plekje onder de balie. De auto kan immers best 'een dagje zonder u'. Het is niet gewoon gezond zelf groenten te verbouwen, nee, het is 'hip' om 'vergeten groenten' te 'vertroetelen' in eigen tuin. Een Toyota Prius koop je tegenwoordig niet meer omdat deze hybride minder lucht vervuilt door de mogelijkheid over te schakelen van benzine naar accu, nee deze auto koop je omdat het inhoud geeft aan jouw 'lifestyle', omdat het jou een moderne 'uitstraling' geeft, net als jouw ecocotton Tshirt jou een gevoel van 'vrijheid' geeft. Dat een Zeeman Tshirt arbeiders op de katoenplantage ziek maakt door de chemicalien die ze op de planten moeten spuiten is een feit, maar svp niet teveel aandacht voor dat feit. Dat zou alleen maar het plezier van jouw keuze voor 'echt' katoen vergallen. 'Natuurlijk' is biologisch 'logisch', maar als je je niet flink verdiept in de verschillen tussen alle soorten eieren, dan denk je ten onrechte dat scharreleieren bijdragen aan het welzijn van de kip. Scharreleieren zijn binnenkort niet 'fout' omdat een vierkante meter niet veel bewegingsvrijheid geeft aan 6 kippen, nee, ze zijn straks 'hopeloos ouderwets'. Wat is dat toch voor een 'mode' om de dingen niet meer bij de naam te noemen, maar ze te overgieten met een sausje van 'wellness' en 'beauty'. Waarom rijden auto's in de reclamespots toch altijd in de meest afgelegen woestijnen en prachtigste berglandschappen rond? Het geeft de auto het 'imago' van 'avontuurlijk' en 'dynamisch'. Ik begrijp het: zo'n glanzende bolide, staande in een file in de Randstad, daar is weinig 'opwindends' aan, hoewel...hoeveel mensen winden zich niet op als ze in de rij moeten wachten? Ach ja, straks is je opwinden in de file 'zo 2011' Nee, dan zit jij al lang 'fijn in de trein' of 'knus in de bus' of nog beter 'sexy in de taxi'. Straks is vlees alleen nog voer voor 'nerds'...of voor 'dummies'?
Steggemans' mijmering (9)
ECOnomie en ECOlogie
De basis waarop we staan en leven is de aarde, de natuur waar we uit voortkomen en waar we heen terugkeren.
De aarde geeft ons de gelegenheid te leven. Van het grootste belang is het dus daar alle zorg aan te besteden. Velen lijken te veronderstellen dat we zonder dat natuurlijke kapitaal nog best een tijd kunnen voortleven, zo snel zijn ze erbij om bodemschatten uit de grond te halen en te verhandelen voor geld.
Zij denken dat alle aandacht dus moet uitgaan naar het geld, de euro en DE ECONOMIE. De economie lijkt, nee is een soort nieuwe god geworden in de vermomming van wetenschap. Maar het zijn slechts hersenspinsels waar zoveel mensen in geloven dat het waarheid lijkt. Dus laten we vooral doorgaan met laten zien hoe je zorgvuldig met grond,lucht en water kunt omgaan en hoe weldadig dat is voor ons leefmilieu en voor ons welzijn.
Ken Wilber, baanbrekend Amerikaans psycholoog en filosoof, maakt het onderscheid tussen wat fundamenteel is en wat betekenisvol is. Als voorbeeld: hersens op zich zijn fundamenteel. De gedachten, visies en gevoelens die we herkennen met behulp van onze hersens zijn betekenisvol. Zonder hersens geen gedachten. Zonder gedachten nog wel hersens...M.a.w. zonder (fysieke) materie van de hersens geen (spirituele) ontwikkeling. Zonder spirituele ontwikkeling nog wel materie. Hersens zijn echter niet belangrijker dan gedachten, maar wel onmisbare voorwaarden voor het ontwikkelen van gedachten.
Een groot deel van de mensheid lijkt te willen leven alsof we met exploiteren en uitputten van ons natuurlijke kapitaal nog best door kunnen gaan, zonder dat dat op den duur fatale gevolgen heeft Zie Shell dat voor gas kiest ipv voor wind en zon.
Het paradoxale en grappige is dat het geloof in geld maakt dat het voor de gelovigen bestaat. Maar het weten dat het geld op jouw bankrekening staat wil nog niet zeggen dat het er is. 98% van het flitskapitaal bestaat slechts in de hoofden van de gelovigen, maar heeft geen enkele verbinding met de materiele werkelijkheid. Geld op zich hoort dus m.i. niet thuis in het beroemde rijtje People Planet Profit. Grond, zaden en water wel. Die zijn fundamenteel. Geld is een bedenksel van slimme mensen. Aldus mijn filosofische uitstapje, Ik vind Wilber zeer verhelderend en de moeite waard om door te geven.
Steggemans' mijmering (8)
Ambachten en handmachientjes...
Vorig jaar heb ik stad en land afgebeld op zoek naar een handpelmachine voor haver. Haver vind ik een heerlijk graan om in vlokvorm in de muesli te doen, maar ook droog lust ik havervlokken bijzonder graag, bijv. met een beetje van die ouderwetse, nog steeds in dezelfde geelgroene verpakking verkrijgbare zwitserse schapenkaas. Ik houd van kauwen. Maar haver zit in een speciaal jasje nadat het geoogst is. Die tweede jas moet er nog afgepeld worden, maar hoe? Ik laat schoolkinderen dat wel doen om hen te laten zien hoe prachtig Moeder Natuur haar zaadjes verpakt, maar honderden kilo's, nee dat kan ik hen niet aandoen...en mezelf ook niet. Zelfs enkele professionele grootschalige graanpelbedrijven wisten niet hoe dat pellen vroeger handmatig ging. Of ik bij hen honderd kilo haver kon laten pellen... "Nee, mijnheer, daar beginnen we niet aan. Die honderd kilo gebruiken we om de machine goed af te stellen, we werken hier met hoeveelheden van 30 tot 40 duizend kilo." Ik was uitgepraat. Ik kreeg nog wel te horen dat dat pellen hedentendage met grote centrifuges gebeurt. Mijn haver gaat nu naar de paarden van de buren en naar mijn eigen kippen...Jammer. Zouden er nog handmolens bestaan, ergens achterin een boerenschuuur? Is er nog iemand die de techniek van het haverpellen kent of kan uitleggen hoe je zo'n molentje kunt maken? Als we niet oppassen, kunnen we straks de meest basale handelingen die we nodig hebben voor de bereiding van ons voedsel niet meer uitvoeren. Dan zijn we echt onthand en volledig aangewezen op producten 'made in China'...
Melliw Naj
Steggemans' mijmering (7)
Afval bestaat niet...m'n neus
Nu en dan realiseer ik mij wat een weelde het is dat wij in Nederland een goed georganiseerde afvalophaaldienst hebben. Hoe vaak ik daar al niet dankbaar gebruik van heb gemaakt! Natuurlijk worden hier zoals op veel plaatsen elke twee weken de afvalcontainers geleegd door het bedrijf ROVA (Rommel Opruimen Voor Anderen). Ik herinner me uit mijn kindertijd in Den Haag dat ik elke dinsdag en vrijdag meestal twee ijzeren vuilnisbakken buiten zette en dat een imposante wagen die leegde, nadat de vuilnismannen ze in een klem hadden geplaatst: ze werden keurig naar binnen gekiept. Maar het mooiste was dat de laadbak met bijbehorend motorgebrul soms omhoog werd getild tot die niet verder kon. Met de schok stond het gevaarte in de lucht stil en zakte daarna weer rustig naar beneden. Soms mocht ik van mijn moeder sigaretten aan die mannen geven als we veel buiten de vuilnisbak aan grof vuil aan de straat hadden gezet. Die namen ze graag aan en zonder morren gooiden ze onze oude stoelen, blikken, kapotte emmers en oud hout in de bak. Ik probeer zo min mogelijk afval te produceren (C2C weet je wel) en op de boerderij maak ik er een sport van om zo veel mogelijk spullen een paar levens te bezorgen. Maar als ik optel wat ik allemaal in mijn leven al gebruikt heb en aan de vuilnisman heb meegegeven, dan schrik ik toch wel even: Wat dacht u van de scheermesjes? ik doe er met moeite veertien dagen mee, maar opgeteld zijn dat er 27 jaar nat scheren x 26 mesjes= 702. Voor mijn 35e schoor ik me elektrisch, maar toen vroeg ik mijn vader of hij me het nat scheren met kwast en gilette mesje wilde leren. Dan de tandenborstels. Ik heb er wel zo'n veertig versleten, denk ik. Schoenen, tja ik zou het niet weten, maar ik denk om de drie jaar een nieuw paar te hebben gekocht, dus dat maakt 62:3=21 paar, maar ik moet daar wel nog bij optellen de volleybalschoenen die ik in twee seizoenen versleet. Dat maakt gedurende een carriere van 25 jaar volleybal op hoog niveau 13 paar... Een vijftal stel laarzen, een stel wandelschoenen, nog steeds in gebruik (hoera) en inmiddels al twee paar klompen... Sokken, daar vallen steeds sneller de gaten in. Tientallen heeft Gea er voor mij weggegooid, want ik wilde ze altijd nog wel aantrekken, met gaten of zonder vorm, Dan hebben we nog de flacons met haarshampo. Ik houd het simpel op een keer per week douchen en haren wassen, dus vanaf mijn 15e jaar maakt dat toch 47 lege flacons. Dan hebben we nog enig mondafval in de vorm van afgebroken of niet meer te redden tanden en kiezen, inclusief de bijgekochte vullingen van amalgaam, lood, goud en porselein. Ik heb niet veel eigen makelij meer over en zit met mijn mond vol kunsttanden en -kiezen op mekaar... Laten we stoppen. Maakt u zelf ook eens zo'n rekensommetje. Cradle to cradle is nog ver weg bij mijn persoonlijke verzorging. Over de verbouwingen in diverse huizen doe ik liefst het zwijgen toe. Dank aan de vuilnisman!
Steggemans' mijmering (6)
Nederland gidsland
Schrikt u nog wel eens van een nieuwsbericht?
Neem nu het volgende: "Gemiddeld wordt zo'n 7 hectare cultuurgrond gebruikt om 1 kilometer autosnelweg aan te leggen. Als de knooppunten (rotondes, op- en afritten) hier nog bijkomen, dan wordt het 12 hectare per kilometer. In ons land gaat dit meestal ten koste van natuurgebieden, denk aan het nog steeds actuele voorbeeld van Rijksweg 27 door het Utrechtse Bos Amelisweerd."
Gaat dit over het recente plan om de ring rond Utrecht flink uit te breiden? Mis! Het bericht is uit 1981...En de huidgie regering is enthousiast aan het bijasfalteren van rijstroken met de crisis- en herstelwet in de hand.
Dan iets over boerenverstand. " In de westerse wereld zijn de in economisch opzicht meest succesvolle boeren degenen die de meeste energie gebruiken. Deze paradox ontstaat omdat een verstandige boer weet dat hij met een machine en 300 euro dieselolie veel meer werk kan verrichten in een week dan een landarbeider in diezelfde periode. Maar we verbruiken die olie een miljoen keer sneller dan die is ontstaan. Geen enkele boer zou zijn kapitaal op een dergelijke manier verkwisten. En wat zou een zo eindige brandstof als olie eigenlijk moeten kosten?"
Gisteren gevonden in het Transition Town handboek? Nee hoor, het werd 32 jaar geleden opgeschreven. Sindsdien is het machineapparaat in de landbouw alleen maar omvangrijker geworden.
En wat dacht van de volgende? "Men hoeft geen vegetarier te zijn om te beseffen dat het westerse dieet teveel gebaseerd is op een grote vleesconsumptie. De vleesproductie op grote schaal leidt tot wrede produktiemethoden in de bio-industrie. Het produceren van eiwitten d.m.v. vlees is wel de meest inefficiente manier die er bestaat. Gras zet 1% van de ontvangen zonneenergie om in voedsel. Een koe die dat gras eet, zet daarvan 10% om in voor de mens bruikbaar voedsel. De andere 90% wordt verspild. " Een koe of varken dat met graan of soja wordt gevoerd eet voor elke kilo vlees 7-9 kilo graan.
Staat dit in het laatste rapport van onze minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie? Nee hoor, het werd al in 1980 bekendgemaakt. Maar de bio-industrie is voorbij. Tenminste, Wakker Dier heeft de vreemde naam veranderd in het eerlijke 'veefabrieken' en ' veeindustrie'. Verhagen en heel het CDA echter gunt iedereen nog zijn dagelijkse lapje vlees.
Mijnheer de (toekomstige minister-)president ,slaap zacht.
(citaten uit: "Het groene Milieuboekje" uitg. Bosch en Keuning 1981
Steggemans' mijmering (5)
Statistieken en grafieken...
Toen ik zo'n jaar of tien was en het vroor in december, besloot ik in de kerstvakantie de temperatuur in de tuin op te meten om na te gaan hoe die in de loop van een dag veranderde. Elk half uur liep ik dagelijks de tuin in om de thermometer op te nemen. Binnen noteerde ik de stand en maakte daar op ruitjespapier dat ik van mijn vader had gekregen een prachtige grafiek van. Voor elke dag koos ik een andere kleurpotlood. Alle dagen hadden een vergelijkbaar verloop met een hoogtepunt rond 1 uur, behalve een dag, toen het weer ging veranderen. Hoe kwam ik daarop? Waarschijnlijk werd ik geinspireerd door mijn vader die een paar aandelen had bij Koninklijke Olie en elke dag uit de krant de koers noteerde in zijn zakboekje. ik deed meer van die dingen.
Toen ik in de vakantie bij Stokvis werkte, ging ik elke dag op exact dezelfde tijd, 17.11 uur, de fabriek uit. Iedereen moest zijn kaart in de prikklok steken en dan werd de tijd afgedrukt. Ik kwam natuurlijk niet elke dag op dezelfde tijd aan bij de klok, maar zorgde er wel voor telkens weer op precies dezelfde tijd te klokken. Ik vond het een sport op mijn kaart elke dag dezelfde cijfers te vinden.
Toen ik 16 was zat ik elke dag van de zomervakantie bij de radio gedurende een week en het enige wat ik deed, was aan de zenderkrnop draaien. Ik wisselde steeds tussen Radio Veronica, Radio London, Radio Luxembourg en Radio Caroline. Waarom? ik had zojuist mooie popmuziek ontdekt en lijstjes van de hits gemaakt. Ik turfde telkens welke platen werden uitgezonden. Zo kreeeg ik een aardig beeld van de populariteit van de uitgebrachte singles. De nummers uit die week kan ik nog steeds dromen...
En nu? Nu loop ik elke dag naar het stroomhuuske om op het display af te lezen hoeveel uur de zonnepanelen in werking zijn, hoeveel kilowattuur ze hebben geproduceerd en hoeveel CO2 uitstoot ik heb voorkomen...Hoewel ik een alfa ben, heb ik toch een lichte fascinatie voor cijfertjes, grafieken en statistieken. Wil je ook weten hoeveel de panelen sinds maart dagelijks en maandelijks hebben geproduceerd, lees hier dan verder.
Steggemans' mijmering (4)
Afval? Bah, vies !
Hoe wonderlijk zit een mens in elkaar. Kijk nu gewoon eens naar de manier waarop we met ons afval omgaan. We pakken een appeltje van de fruitschaal, schillen het (want misschien zitten er resten van bestrijdingsmiddelen op) en gooien de schillen in de vuilniszak. Nee, natuurlijk in de groenbak. In die bak ligt al van alles wat we helemaal niet lekker vinden: koffieprut, klokhuizen, eierschillen, theebladeren, bloemkoolstronken en nog veel meer viezigheid. Maar voordat we dit materiaal met een we!gemikte worp in de biobak laten belanden, zijn we er nog blij mee. We gaan immers de rest straks oppeuzelen. Maar zodra die spullen in de groenbak liggen, heet het ineens afval. Zojuist nog voedingsstof, nu afgekeurd, afvallig, afval. Afval is vies, zo heb ik geleerd al heel lang geleden. Afval, daar moet je zo snel mogelijk van af, dat gun je geen blik. Ho, blik is ook afval. Kijk eens naar automobilisten die hun peuken uit het raam gooien, Kijk naar mensen in de trein die een flesje sap hebben gedronken: in het overvolle afvalbakje ermee. Als ik er maar van af ben!
Pas toen ik groente-afval begon te bewaren voor de composthoop in de tuin, drong het tot me door dat afval geweldig is en helemaal niet vies. Zou ik, toen ik jong was, nooit een vinger naar de afvalbak uitsteken, nu zie ik er geen been meer in om met mijn handen in de biobak te graaien. Want alles wat er in zit is o.k.: koffieprut, klokhuizen, eierschillen, theebladeren, boerenkoolstronken, heerlijk! Hoezo? Ik weet dat na een jaar op de composthoop gelegen te hebben die zogenaamd vieze spullen getransformeerd zijn tot prachtige, rulle, fris geurende...aarde! En dat heb ik niet voor elkaar gebokst, nee daar zijn talloze regenwormen, mestpieren en andere nog veel kleinere grondgrutters aan te pas gekomen. En die heb ik ook niet gekocht, ze komen uit zichzelf naar de composthoop om zich te goed te doen aan mijn 'vieze' spullen door ze op te eten en weer uit te poepen. Wat een wonder! Wormen en andere ondergrondse wezens, bedankt! En u lezer, eet smakelijk! En...wees eens wat aardiger voor uw afval...
Melliw Naj
Steggemans' mijmering (3)
Fair Trade voor Nederlandse boer!
Mensen vragen mij nogal eens hoe de overstap bevallen is van de binnenstad van Den Haag naar het platteland van Winterswijk. Eerlijk gezegd sta ik zelf nog geregeld verbaasd van mijn eigen aanpassingsvermogen aan een totaal andere leefomgeving. De grootste verandering is het dagelijks bezig zijn op en met het land, met de inrichting en het onderhoud van het terrein, het verbouwen van tarwe, haver of spelt op de akker, in plaats van drie vaste dagen werken en lesgeven op de Hogeschool.
Mij is vrij snel duidelijk geworden in de Achterhoek die er voor rustzoekers als ik zo Idyllisch uit ziet, maar dat de idylle totaal afwezig is als je in gesprek komt met veehouders. Enkele boeren werken biologisch, de meesten 'gangbaar'. Wat tegenwoordig 'gangbaar' heet, was veertig jaar geleden nieuw: kunstmest, krachtvoer en bestrijdingsmiddelen kwamen in de plaats van de toen gangbare organische landbouw en veeteelt. Nu beginnen de kinderen van die boeren bij het woord 'biologisch' argwanend te kijken, omdat ze dat associeren met 'rommelig', 'alternatief' en weinig productief. Maar wat nu biologisch heet is gewoon hetzelfde als wat hun ouders hun leven lang gedaan hebben...Vorig jaar kregen de gangbare melkveehouders twintig cent voor een liter melk. De meesten werken met vrouw en kinderen zonder wier hulp ze er al lang de brui aan hadden moeten geven. De biologische tarwe die ik aan de molenaar verkocht bracht 23 cent de kilo op. Gangbare tarwe levert slechts de helft per kilo op. Ongehoord weinig als je weet hoeveel werk ervoor nodig is om die tarwe te produceren. Ik begrijp dat boeren mopperen. Het is duidelijk dat onderweg naar de klant er heel veel mensen verdienen in de tussenhandel, teveel naar mijn smaak. Een boer behoort een eerlijke prijs te krijgen voor zijn waardevolle producten. Maar een kind dat voor het eerst een 'aanmekaar brood', "niet in schijfjes", zoals hij het door mij gebakken zuurdesembrood noemde, ziet, kent slechts supermarktbrood, verpakt en gesneden waar zijn moeder misschien anderhalve euro voor betaalt, twintig keer zo veel als de prijs die de akkerbouwer voor het equivalent aan meel ontvangt..Met melk is het geen haar beter.
ONS VOEDSEL KOST TE WEINIG
Daarom wordt het hoog tijd dat van regeringswege wordt gewerkt aan Fair Trade Producten uit eigen land. Al jaren staan velen voor de boeren in de Derde Wereld door fair trade producten met het Max Havelaar keurmerk te kopen. Maar in Nederland plegen geregeld boeren zelfmoord en stoppen dagelijks tientallen met hun geliefde bedrijf, omdat ze het emotioneel noch financieel nog trekken. Willen wij dat dit proces doorgaat, zodat we over tien jaar geen voedsel meer uit eigen land kunnen kopen en volledig van de wereldhandel afhankelijk zijn geworden?
Nu zou ik een enthousiast verhaal kunnen beginnen over de kwaliteit, waarde en duurzaamheid van (biologische) producten uit de streek, maar laten we eerst even de vraag beantwoorden: willen we meer betalen voor voedsel of over tien jaar alles uit het buitenland moeten halen??
melliW naJ
Steggemans' mijmering (2)
Tarwe van eigen akker...
Drie jaar geleden verbouwden we voor het eerst graan op de es (=Achterhoeks voor akker): wintertarwe, gezaaid begin november. Een naburige boer zorgde voor het ploegen, eggen, zaaien en maaien. Hij bracht het naar de molenaar die het aan de biologische bakker verkocht. Het jaar daarop vroeg ik hem weer en nu zaaide hij voor ons winterspelt in. Dat bleek een heerlijk graan om brood van te bakken. Krachtig en een beetje notig zou ik bijna zeggen en pittiger dan tarwe. Het hele jaar bakte ik nu dus voor het eerst mijn brood van spelt. Dit jaar schakelde ik een andere biologische telende hobbyboer in. Het maaien en dorsen gebeurde weer door een naburige loonwerker met kleine combine. Dit keer wilde ik het in eigen hand houden. Dat heb ik geweten.
In drie ‘big bags ’stond er zo’n 850 kg. tarwe en 100 kg. haver aan de rand van de es, geoogst op de laatste zonnige dag in september. Daarna begon een periode met veel regen. Nu moest ik die twee granen laten schonen van zaden en kruiden, bij een andere molenaar want de eerste had geen tijd. De loonwerker bracht de zakken weg, maar ophalen, daar had hij geen tijd en geen mensen voor. Ik leende een pick-up merk Chevrolet van een buurman en reed ermee naar de molenaar die de zakken op de auto laadde. Voordat ik naar huis reed, belde ik mijn naaste buurman die over een heftruck beschikt voor het tillen van zijn boomstammen. Hij kon wel even komen en tilde voor mij de bags van de pick-up. De molenaar had al gezegd dat het graan nogal vochtig was, omdat er behoorlijk wat kruiden mee geoogst waren. Hij wist echter niet waar het graan gedroogd kon worden en toen de loonwerker mij adviseerde het zelf op de stenen vloer te drogen door het dagelijks om te scheppen, besloot ik ook dit zelf te gaan doen. Maar het was erg vochtig in de hooiberg, dus huurde ik een bouwdroger, 65 kg zwaar, opgehaald in de bakfiets. Met een paar vrijwilligers schepten we de tarwe uit de big bags in de kruiwagen en deponeerden het op lakens en in slopen in de hooiberg. De bouwdroger deed goed zijn best en haalde in tien dagen zo’n 140 liter uit het vochtige graan.
Om de tarwe droog en muisvrij te bewaren had ik inmiddels 35 stapelkratten besteld. In elke krat zit nu 20 kg en die staan nu te wachten om nog een keer naar de molenaar te brengen om de tarwe nog een keer te schonen. Nu ben ik op zoek naar kopers in de streek. Een deel verkoop ik gemalen en een deel als korrels. De gedorste haver stelde mij voor nieuwe uitdagingen: de korrels zitten nog in een extra vliesje. Om dat te verwijderen heb ik een schoolklas kinderen nodig die een maand lang de hele dag…. Nee. dat maar niet. Een bedrijf in Alphen pelt tarwe, maar slechts partijen van een paar ton, geen 100 kilo. Dus nu op zoek naar een handpelmachine, als die al of nog bestaat. Het blijft avonturieren als muziekdocent die ook nog hobbyboer geworden. O ja, die tarwe moet ik ook nog laten malen voordat ik het verkoop....Bij de molenaar.
Melliw Naj
Steggemans' mijmering
Het land blijkt voor mij een leermeester. Als docent muzikale en creatieve vorming ben ik gewend jonge mensen o.a. te leren luisteren naar muziek. Muziek bevat meer lagen die je pas kunt waarnemen als je weet waar ze zitten en hoe ze klinken. Dat vraagt oefening en ervaring. In het begin hoor je namelijk de muziek als een geheel of als een grote brei. Al oefenend ga je steeds meer instrumenten onderscheiden.
In een wei zie je aanvankelijk ook maar alleen het gras dat er groeit. Als je goed kijkt, ontdek je dat er verschillende soorten gras te onderscheiden zijn, elk met andere halmen en zaden. Nog weer later zie je dat er op diverse plaatsen distels staan. "Die gaan we er allemaal even uittrekken" is mijn eerste reactie en meteen begin ik met een speciale houten disteltang de wei van distels te ontdoen. Die tang lijkt een beetje op een grote schaar met armen van een meter lengte. Hoe langer ik bezig ben, hoe meer distels ik zie. Ik wil graag direct resultaat en mijn werk af hebben, dus ik probeer steeds sneller de volgende distel te grazen te nemen.
Na een klein uur had ik een kruiwagen vol, maar...... blij werd ik er niet van, want het aantal distels dat er nog stond, (b)leek vele malen groter te zijn geworden, alleen doordat ik beter keek en meer zag. Frustratie begon de overhand te krijgen, want hoe zou ik ooit dit karwei af krijgen vanmiddag? De wei is namelijk 30 bij 80 meter...
Uiteindelijk kwam het goed, maar pas op het moment dat ik het plan losliet dat de hele wei geschoond moest zijn van distels. Ik creeerde een houding waarin ik met elke uitgetrokken distel zou beletten dat die zich nog zou voortplanten. Elke distel minder maakte ik tot een bijdrage aan een wei met gras en bloeiende bloemen. Ik werd zelf bij elke greep die bijdrage aan een bloeiende wei...
Melliw Naj
Er even tussenuit en ge-inspireerd naar huis. Dat is Aarde-Werk De Stegge.
Ontdekken en beleven. Dat is wat je bij Aarde-Werk De Stegge kunt doen. Het ontdekken begint al als je (toevallig) voorbij komt. Een grote hooiberg steekt boven de bomen uit en je denkt: “Wat zal daar toch zijn?” Eenmaal op het terrein valt je oog op de boerderij waar de eigenaren wonen. Zij hebben het land zo ingericht dat bezoekers vrij kunnen rondlopen en van alles leren over duurzaamheid in de natuur. Ontdek hoe de natuur zichzelf redt zonder te veel menselijke ingrepen en beleef de kleuren, geuren en geluiden van planten, bomen en dieren. Ook kinderen vermaken zich op het land. Wat denk je van pootje baden tussen de kikkers en libellen in de poel en het ruiken aan allerlei kruiden?
Ook bedrijven kunnen bij Aarde-Werk De Stegge terecht. Als bedrijf kun je je medewerkers laten leren over duurzaamheid door parallellen te trekken met de natuur. Voor een origineel bedrijfsuitje ben je ook aan het goede adres. Wedden dat het teamgevoel versterkt is na een middag op het land werken en het eten van een zelfgeplukte maaltijd ?
Er even tussenuit en geïnspireerd naar huis. Dat is Aarde-Werk De Stegge.
Praktijkschool: bouwen aan een duurzaam leefsysteem met permacultuur
De initiatiefnemers van het project Aarde-Werk de Stegge willen een groeiende groep bewust levende mensen vinden, aanspreken en inspireren tot duurzaam gedrag in huishouding, bedrijf en school.
De onlangs door Tim Hagen geplaatste uitkijkstoel maakt deel uit van de nieuwe terreininrichting die bezoekers stimuleert tot nadenken over hun verbinding met de natuur. zie foto.
Duurzaamheid zal steeds meer de agenda bepalen van burgers, regering, provincies en gemeenten. De Praktijkschool voor Duurzaamheid wil informatie daarover verspreiden en mensen stimuleren hun leefwijze in overeenstemming te brengen met wat de aarde kan bieden en verdragen. In de educatieve activiteiten leggen we nadruk op ervaringsgericht leren, kennisontwikkeling en toepassingen van principes uit de permacultuur. Het terrein van 1,8 ha. wordt daarom fasegewijs uitgebouwd tot een duurzaam leefsysteem waarin biologische voedselproductie en kringlooptoepassingen voor water, voedsel en energie centraal staan. Bezoekers kunnen over een half jaar zelfstandig een rondgang door de groenten-, bloemen- en kruidentuin maken en worden uitgenodigd de kwaliteiten van deze unieke plek voluit te beleven. Voor mensen die het buitenleven op een tuinderij willen leren kennen door als W.W.O.O.F.-er een of meer weken mee te werken, biedt de Praktijkschool voor Duurzaamheid een prachtige gelegenheid. Als onderdeel van de duurzame bedrijfsvoering zijn In maart twintig zonnepanelen geplaatst op een in Achterhoekse stijl nagebouwde aardappelschuur die sindsdien gemiddeld ruim 12 kWh per dag leveren. Bekijk de grafiek met de gemiddelde dagopbrengsten en elektriciteitsverbruik per halve maand. Lees verder om de electriciteitsopbrengsten te zien op de pagina 'over boerderij de Stegge'. Er is op het terrein ook een compost toilet. Wie wil weten hoe die er uit kan zien en hoe die werkt kijke naar een filmpje hierover uit de V.S.
Blijvende gedragsverandering onder invloed van diepe ecologie
Onze activiteiten leiden tot blijvende gedragsverandering, omdat ze aansluiten bij de diepere drijfveren van mensen. Deze zijn niet aan mode of tijdgeest gebonden, maar leiden in het leerproces tot de intrinsieke motivatie voor duurzaam gedrag van mensen in de verschillende gebieden van hun leven. Aarde-Werk de Stegge werkt vanuit een visie op een duurzame toekomst, o.a. geinspireerd door het gedachtengoed van 'Deep Ecology'. dus met het oog op het welzijn en de mogelijkheden van de komende generaties. Onderdeel hiervan is het zo min mogelijk beslag leggen op de de aardse energie- en grondstoffenvoorraden. De resultaten en processen zullen worden beschreven, waardoor ook anderen kunnen profiteren van deze kennis en ervaring. Alle activiteiten leveren een bijdrage aan de duurzaamheidsdoelstellingen op het gebied van energie, klimaat en voedselproductie en -consumptie.
Wie in 20 minuten een beeld wil krijgen van enkele grote bedreigingen voor ons bestaan als gevolg van de huidige voedselproductie kijke naar deze dvd.
Bij de pomp kun je bij Aarde-Werk de Stegge even tot rust komen: rust, groen en stilte zijn de elementen die je terug brengen bij de bron.
Nieuwsbrief?
Schrijf u hier direct in voor onze digitale nieuwsbrief.
Eerstvolgende activiteiten
| Boerderijconcert in lentesfeer op 19-Mei-2012 |
| Workshop 'Brood en soep uit de oertijd' op 21-Mei-2012 |
| Workshop 'Brood en soep uit de oertijd' met Menno ter Braakschool uit Eibergen op 04-Juni-2012 |
| Boerderijconcert in lentesfeer op 16-Juni-2012 |
| Open dagen "Lekker naar de boer" op 23-Juni-2012 |
Bekijk al onze activiteiten op de Activiteiten kalender
GEA'S BreeamBLOG
over de verbouwing van de schoppe
De schoppe wordt verbouwd....en ook nog eens heel duurzaam! Volg hier de aciviteiten op de voet met behulp van Gea's BREEAMBlog.
2012-07-05
Het lijkt of de bouw een maand stil heeft gelegen... tijd voor bijstelling van de bouwtekeningen, (ver) vooruitkijken en bepalen waar de voorgeboorde gaten moeten komen in de prefabkelder: denk aan het luchtkanaal, vergeet de doorvoer van de elektra in 2 afzonderlijke leidingen niet: wel en geen krachtstroom..etc. De constructeur moet berekenen hoe dik de wanden van de kelder moeten worden: dat is afhankelijk van het bouwgewicht dat er bovenop komt, de sterkte van de betonnen breedplaatvloer , maar ook van de te verwachten zijwaartse druk van al of niet aanwezig grondwater. Dus worden er proefboringen op de bouwplaats gedaan. Eerst met de grondboor handmatig: flink doorhalen als je dieper komt, waar de leem zuigt en het grondwater zit. Op basis daarvan beslist de aannemer toch met de graafmachine op de plaats van de kelder een gat te willen graven: wat komen we tegen op een diepte van 2-3 meter? Hoe stevig is daar de laag: teveel zandhoudend, zodat deze direct inzakt, of stevig als klei die ook bij meer water recht op blijft staan? Al gravend ontdekken we een....wel! Dat is leuk: een bron op eigen terrein, of juist niet, omdat die precies onder de toekomstige kelder zit?
De uitgegraven lagen hebben alle kleuren: prachtig bronsgeel, bijna okerkleurig zand en blauw-grijze leem eronder: kunnen we daar straks de muren mee leemstucen? Ik zal eens informeren in ons netwerk..
De afwerking van de wanden aan de binnenzijde blijkt ook nog een hele studie waard: de platen moeten stevig genoeg zijn om 60 cm afstand tussen de stijlen aan te kunnen en bovendien ook nog luchtdicht, dampopen en stucbaar te moeten zijn. En liefst ook nog bijdragen aan de isolatiewaarde van de hele schil. Hopelijk komt er binnenkort duidelijkheid: de ene plaat is te slap, de ander niet isolerend genoeg of je kan er geen leemstuc op smeren.
2012-04-04
In 4 dagen is de schoppe geheel afgebroken. Met bedachtzame en duidelijke stappen, want al het materiaal dat vrijkwam, is meteen gesorteerd, op kwaliteit beoordeeld en al of niet gekwalificeerd als 'herbruikbaar bij de wederopbouw'. Hoewel we dat wel hadden gehoopt, bleken de sporen (van dennenhout, gewoon dunne boomstammetjes) de tand van de boktor niet te hebben overleefd: het geluid dat je hoorde als er met de hamer op geslagen werd klonk te dof, te sponzig: alleen nog geschikt als brandhout voor onze speksteenkachel (thermische recycling met een hoogwaardige verbranding, dat wel). Maar het grootste deel van de gebinten (van eikenhout) ziet er nog goed uit, is vandaag voorzichtig met de verreiker uit de grond opgetild (de dikke eiken stammen stonden gewoon zo'n 6 cm in de grond) en voorlopig even tegen de boerderij 'geparkeerd'. Als de schoppe weer wordt opgebouwd zullen ze weer op hun nieuwe plaats worden gezet, krijgen dan samen met het deels nieuwe hout een behandeling tegen boktor en houtworm en kunnen weer (100?) jaar mee. Ook zijn alle dakpannen, een deel van de panlatten ( ontspijkerd) , de verdiepingsvloerdelen en de balkenlaag eronder netjes uit elkaar gehaald, moeten deels nog worden ontspijkerd en gaan weer in het hergebruik.
De ooit zwart-gecarbolineerde beplankingsdelen, nu grotendeels vergrijsd of zelfs bijna helemaal kaal, kunnen we opnieuw gebruiken om het brandhout-hok uit te breiden dat we nodig hebben nu er zoveel brandhout is vrijgekomen. Tim Hagen maakt er een mooi schuurtje van!
Het is een leuke sport om dagelijks de bouwplaats nog een extra ronde te geven om alles te sorteren. Ik vind onder de vrijgekomen laag grond nog weer een rijtje mooie klinkers om straks in de hellingbaan te gebruiken. Jan-Willem is de hele middag bezig de mooie 'Kloostermoppen' die uit de tussenmuur zijn gesloopt van hun kalkmetselwerk (dus, volgens buurman Naaldenberg zeker voor 1920 gemetseld) te ontdoen zodat ze weer kunnen worden opgemetseld in de fietsenschuur-wand. Buurman Luikenhuis vertelt ons dat deze 'Kloostermoppen' waarschijnlijk nog uit de Italiaanse meren-bodem komen, waar ooit klei werd gewonnen voor de steenfabriek van Winterswijk die in 1880 (!) failliet ging . Toen werden deze grote bakstenen waaarschijnlijk goedkoop van de hand gedaan en konden mooi in de nieuw op te trekken schoppe voor Geessinkweg 3 (toen nog kortweg 'kotten 392 ' genoemd, want straatnamen kwamen hier pas in de 90-er jaren van de vorige eeuw). De gebinten die vandaag van hun plaats zijn gelicht, waar ze sinds 1880 hebben gestaan, zullen , denkt Harrie de Roos van Huiskamp Bouwbedrijf, al eerder in een andere boerderij of schuur dienst hebben gedaan, want er zijn in het hout nog volop gaten van andere schoren te vinden die hier niet gebruikt zijn. Dat werd vroeger veel gedaan: er moest een 'schuurtje' worden gebouwd, en eens kijken waar nog wat gebintwerk staat om te hergebruiken door het een beetje pas te maken en op een nieuwe plek in de dikke balk opnieuw een flink gat te maken voor een andere schoor. Wie weet hoe oud deze gebinten dus eigenlijk zijn? Maar het hout is nog prima, bij een klap van de hamer geeft het het droge, harde geluid dat bewijst dat er nog voldoende draagkracht in zit. Morgen gaan ook de klinker- en tegelvloer er uit, de klinkers en tegels op aparte pallets opgestapeld en wachtend op hergebruik in of rond de nieuwe schoppe. Het voelt steeds meer als een logisch en praktisch proces van veel hergebruik, vrede hebben met wat versleten is of niet meer herbruikbaar, maar dan nog wel geschikt om je aan te warmen of het een nieuwe functie te geven.
2012-03-25
Zonneboiler toch minder efficient?
Het lijkt een beetje vloeken in de kerk, maar na een nachtje overdenken, heb ik toch de vraag gesteld aan onze installateur: is het wel zo efficient om een zonneboiler-systeem toe te voegen aan de houtsnipper CV? Ook de CV kan het water opwarmen en naar de 3 opstallen transporteren. Kun je eens even een rekensommetje maken? En... inderdaad: als je de terugverdientijd van een zonneboilersysteem (ongeveer 10.000,-) niet afweegt tegen de besparing op gas, maar de besparing op houtsnippers kom je op een terugverdientijd van..100 jaar! Zo lang gaat die zonneboiler niet mee. Dus is de keuze gauw gemaakt: we warmen alle warmwater gewoon op met de Houtgestookte CV, die dan weliswaar het hele jaar aanblijft, maar we kunnen ons beperken tot 1 apparaaten dat scheelt op zich al een hoop geinvesteerd materiaal/techniek/ regelunits/storingskansen etc. Ik ben benieuwd wat de rekensom van Nieman gaat opleveren. Komt die tot dezelfde conclusie?
2012-03-14
Gisteren zijn met Richard Snoek van HTW Installatietechtniek op excursie geweest in de nulwonig in Ruurlo. Ronald Serne hield ons 2 uur lang geboeid met zijn verhaal van een intensief proces van duurzame bouw- en installatietechniek. Heel leerzaam en ook inspirerend voor ons. Wie bij duurzaam bouwen nog aan 'sokken' denkt, loopt echt jaren achter. High tech, prima gedocumenteerde controle- en meetgegevens en een fantastisch domotica concept helemaal op efficient en comfortabel gebruik gericht. De uitgangspunten die Harry Nieman ons in december al had voorgehouden bij de kick-off van onze bouw- en ontwerpteam bijeenkomst, kwamen we nu weer in gedachten: voor een goed voorbereid bouwproces is veel voorbereidingstijd van alle betrokkenen samen nodig: ieder moet op een lijn zitten en samen moet je werken vanaf 1 (3D) bouwtekening. Alleen al de voorgevel van zijn woning had Ronald 2 keer moeten laten vervangen, omdat de kozijn-dichtheid nog niet optimaal was, ondanks zijn verregaande isolatie-inspanningen . Luchtdicht buwen is geen sinecure, dat is ons wel weer gebleken! Dit punt zullen we volgende week bij de nieuwe bouwteamvergadering zeker ook doorpraten. Ik heb al gemerkt dat dit voor onze bouwer nog best een spannend onderdeel is, waar we nog niet geheel uit zijn voor wat betreft het materiaal gebruik en de wijze van de opbouw van de dak- en gevelisolatie. Daar kunnen we niet gauw teveel tijd aan besteden en ieders deskundigeheid is daarbij nuttig en zinvol.
2012-02-07
Mijn broer, Theo Boessenkool, heeft zich bereid verklaard de directie te voeren van het hele bouwproces! Dat is heel goed nieuws en geweldig dat hij daarvoor een hoop vrije tijd en zijn deskundigheid als bouwkundige wil inzetten. Het zal betekenen dat hij regelmatig hier zal zijn om alles rond de verbouwing met ons door te nemen en hij wil ook de bouwteamvergaderingen voorzitten en bouwkundig meedenken. Hij heeft meteen nagedacht over wie we verder kunnen betrekken bij dit proces en voor ons een afspraak gearrangeerd met oud-hoogleraar A.J Hogeslag van de TU Delft. Gisteren is hij bij ons geweest om kennis te maken en heeft hij toegezegd zijn deskundigheid vrijwillig te willen inzetten voor ons project. Hij verwacht in de bouwperiode daarvoor elke week een keertje langs te komen op de bouw en te bekijken of er volgens de afspraken gewerkt wordt. Geweldig als zulke deskundige mensen zich bij ons project willen aansluiten en willen meedenken, dat geeft veel vertrouwen in een goed eindresultaat!
Gisteren, 6 februari hebben we een hele dag een workshop gearrangeerd voor het team van 9 medewerkers van de aannemer om hen op het spoor van de duurzaamheid en de volgens BREEAM gevraagde werkwijze te krijgen. Jan-Willem en ik hebben een indringend, maar ook praktisch programma opgesteld dat hen flink heeft beziggehouden. Ze moesten o.a. een lijst maken van alle materialen die bij de sloop van de huidige schoppe vrij gaan komen: wat kan worden hergebruikt, wat moet en hoe moet het verwerkt worden. Maandag was een vorstdag , dus uitstekend geschikt voor een studiedag..
We hebben aan het einde van de dag een door de deelnemers ontworpen inrichting van de bouwplaats. Ook dat is een eis van BREEAM: een goed ingerichte bouwplaats, verantwoordelijkheid van de aannemer met oog voor afvalmanagement, energiebesparende maatregelen, respectivol omgaan met de omgeving en de mensen die zich daar bevinden, goede sanitaire voorzieningen voor werknemers en bezoekers (zowel mannen als vrouwen) etc. Op zo' n beperkt erf als bij onn vraagt dat wel wat pas- en meetwerk! ![]()
Workshop duurzaam verbouwen in de boerderij met werknemers van de aannemer
2012-01-01 Het besluit is gevallen: we gaan niet alleen voor een duurzame wijze van verbouwing van onze oude schoppe tot cursusruimte, maar ook voor een certificering van het proces en eindresultaat door het DGBC: Dutch Green Building Council. Ik heb het gevoel nog niet precies te weten wat zo'n certificeringsproces inhoudt: misschien zeggen we over een paar weken wel "Waar zijn we aan begonnnen"! Op de Kick-off bijeenkomst voor de verbouwing ten kantore van Bureau Nieman in Putten, kwamen we voor het eerst met BREEAM in contact en raakten erin geinteresseerd. Ik heb flink wat leesuurtjes achter de rug op de wikipedia pagina over BREEAM. Daar leerde ik meer over de 10 onderwerpen waarop wordt beoordeeld en welke punten hoe zwaar wegen. Het leuke is dat deze internationale checklist weer voor de Nederlandse bouw-realiteit is aangepast door DGBC. Daardoor blijft je hele verhaal goed overeind.
Het gedachtengoed achter BREEAM spreekt aan: het nodigt uit het verbouwings/renovatieproces aan te gaan en je bewust te zijn van alle keuzes en stappen die je daarin moet zetten. Ook verantwoord je die stappen en keuzes ook nog eens in alle openheid. Dat is uitdagend, geeft een enigszins onzeker gevoel, omdat ik echt geen idee heb waar we aan beginnen maar geeft ook een positieve spanning: zou het lukken een certificaat te halen? Ik heb vandaag een quickscan gedaan en kwam, in alle optimisme uit op de kans op een 'EXCELLENT' certificaat, het op een na hoogst haalbare... Dat klinkt toch wel goed he? Het leuke van BREEAM is dat het zo'n integraal concept is: niet alleen de EPC (Energie Prestatie Coefficient), ook niet alleen het -duurzame- materiaalgebruik en de technische installaties, maar ook zaken als de werkwijze op de bouwplaats, het hergebruik van de bij de afbraak van de schuur vrijkomende materialen worden meegewogen en gewaardeerd. Zelfs het publiceren over dit proces in deze blog is onderdeel van het verkijgen van 'credits' voor het maken van een casestudy en daarover publiceren.
Een gebouw is niet los te denken van zijn omgeving, dat is een duidelijk uitgangspunt in de BREEAM certificering. Het gebouw maakt deel uit van en heeft inpact op de omgeving en is ook afhankelijk van en gebonden aan die omgeving:
In welke omgeving plaats je je gebouw? Als je dichtbij de voorzieningen gaat zitten, heeft dat in de ogen van BREEA ene pre: er zijn minder verplaatsingen nodig als je je boodschappen gaat halen of, als je bv wilt gaan reizen. Dus krijg je ook credits als je dicht bij een OV punt zit. Voor ons lijkt het niet van toepassing, maar... wat is 'openbaar vervoer". Valt daar ook Jan-Willems eco-taxi onder, waarmee hij mensen van en naatr het station in Winterswijk kan brengen, incl. hun bagage? Ik heb het zo aangegeven en ben benieuwd of dit wordt gehonoreerd....
De werkwijze van BREEAM in Nederland, volgens de door DGBC opgezette procedure, betekent dat er een expert is die het hele proces vastlegt en een assessor die de afgelegde weg controleert, waarna vervolgens DGBC besluit welk certificaat daarvan wordt toegekend. Omdat wij maar een klein projectje zijn, kunnen we zelf wel als expert optreden, maar we moeten wel een onafhankelijke assessor inhuren die onze rapportages en verslagen en de onderliggende feiten controleert.
Daar gaan we de komende tijd naar op zoek. Ik ben benieuwd!















































































































