bewust bodem gebruik burgers logo 210 210

Wij deden mee met jaar van de bodem en gaan ermee door

De VN hebben 2015 uitgeroepen tot het Internationale Jaar van de Bodem. Dat is hard nodig, want al jarenlang verdwijnen jaarlijks duizenden tonnen vruchtbare grond door erosie in de oceaan. De industriële landbouw is verantwoordelijk voor grondbeheer dat niet een gezonde en voedende bodem nastreeft, maar gericht is op maximale opbrengsten. Dat gebeurt met kunstmest die de plantengroei stimuleert en tegelijk het bodemleven vernietigt. Voor dat laatste is ook het gebruik van insecticiden, herbiciden en fungiciden verantwoordelijk (waarvan bovendien het grootste deel niet in de plant maar in het grondwater terecht komt). Dit alles als gevolg van de drang om vooral naar het aantal kilo's te kijken en niet naar de voedingswaarde. Die is in vijftig jaar bij diverse gewassen meer dan gehalveerd! Dat betekent dat je er twee of meer keer zoveel van zou moeten eten om de benodige vitaminen, sporenelementen en mineralen binnen te krijgen. Humus is het toverwoord voor een gezonde bodem. Bekijk een instructief en humoristisch tekenfilmpje over Humus en de ijver voor een levende bodem.

  1. - wereldwijd is meer dan 99,7% van ons voedsel van onze bodems afkomstig;
  2. - momenteel is de conditie van 25% van die bodems wereldwijd ernstig aangetast;
  3. - jaarlijks verliezen we nog eens 10 miljoen hectare productieve gronden extra (FAO,   2011), dat is plm. 0,32 ha per seconde, ofwel zo'n 30 voetbalvelden per minuut;
  4. - wereldwijd is de landbouw verantwoordelijk voor 75% van die erosie

In ons jaarprogramma besteden wij geregeld aandacht aan de kwaliteit en het belang van een gezonde bodem. Kijk in ons cursusaanbod en doe mee om de grond gezond te maken.

 


Praktijkschool voor duurzaamheid, inspiratie en bewustwording

De Praktijkschool voor Duurzaamheid is opgericht om mensen te inspireren tot een duurzame leefstijl. Alles op het terrein van Aarde-Werk 'de Stegge' staat in dienst van educatie rondom duurzaamheid. Al het werk wordt gevoed vanuit de filosofie van 'deep ecology'. Deze verbindt je opnieuw met de natuur. Je ontdekt hoe prachtig de elementen aarde, water, vuur, lucht en ether in de natuur en in je eigen lichaam met elkaar verbonden zijn. Een week of weekend deep ecology werkt als een innerlijke reiniging en geeft je veel energie. Het verbindt je voor altijd met de toekomst van onze planeet.

Praktisch is het hele terrein plus gebouwen opgezet als een integraal duurzaam permacultuursysteem. Wie op bezoek wil komen houde rekening met de openingstijden: woensdag en zaterdag. Tijdens schoolvakanties dagelijks behalve zondag. Telefonisch kunt u om een rondleiding vragen.

Donateur worden

Mensen die het educatieve werk van onze stichting willen ondersteunen (waarvoor geen subsidie beschikbaar is) worden van harte uitgenodigd donateur te worden. Door hier te klikken krijgt u een machtigingsformulier te zien dat u kunt invullen en opsturen. Van harte aanbevolen! Dank namens de schoolkinderen.

Ondernemers kunnen bij Aarde-Werk 'de Stegge' leren hoe een integraal duurzaam leefsysteem model kan staan voor hun bedrijf. De parallellen met de natuur inspireren hen tot innovatief ondernemerschap. De persoonlijke bewustwording werkt hier als motor.

Bekijk de uitzending van RTVSlingeland waarin Jan-Willem van de Velde vertelt over het reilen en zeilen op de boerderij

 

 


Nieuwsberichten

Landervaringsweek: klein(e groep) maar fijn - 2016-08-22

Landervaringsweek: klein(e groep) maar fijn

In een paar dagen is er door een kleine groep mensen weer aardig wat werk verzet tijdens de tweede landervaringsweek van dit jaar. Hoogtepunten waren de warme maaltijden en het samen opbouwen van een composthoop. Vor een enkeling was de zon te heet...Dus is het zaak onder de walnootboom een schaduwplek te vinden....

Lees meer


Landervaringsweek: lekker werken en genieten van de pracht - 2016-08-01

Landervaringsweek: lekker werken en genieten van de pracht

afgelopen week is met zeven mensen lekker gewerkt aan een waslijst van taken die waren verzameld op urgentie. Natuurlijk is er altijd werk, maar sommige taken moeten nu gebeuren terwijl andere  nog wel een of meer dagen kunnen wachten. Urgent waren deze week schoonmaken van het kippenhok, maaien rond de vuurplaats, wieden van het helofytenfilter, schoffelen van het terras, snoeien van de beukenhagen, uittrekken van de lisdodden uit de poel en het vullen van de koude bak met compost. De meeste van deze taken zijn gedaan.

Lees meer


Heel de Bodem! Goed motto voor cursisten - 2016-07-15

Heel de Bodem! Goed motto voor cursisten

Voor het eerst heeft de Praktijkschool voor Duurzaamheid een cursusweekend georganiseerd over het kwaliteitsbeheer van de bodem voor mensen die zelf over een stuk grond kunnen beschikken. Ieder had een grondmonster meegebracht om te analyseren op PHwaarde en structuur. Ook is het aantal wormen geteld. De aanwezigheid van diverse wilde kruiden is besproken, waarbij uitgelegd is waarom bepaalde kruiden op bepaalde momenten in een bepaald soort grond verschijnen en wat hun functie kan zijn. de deelnemers gingen met tal van tips naar huis en waren geinspireerd om de opgedane kennis en ervaring toe te passen.

Lees meer


Open dag brengt verwante mensen bij elkaar - 2016-06-20

Open dag brengt verwante mensen bij elkaar

De jaarlijkse open dag onder de titel "Lekker naar de boer" heeft zo'n vijftig belangstellenden naar onze boerderij gelokt. Dat was een mooi resultaat gezien het feit dat de berichtgeving in de Achterhoekse kranten minimaal was.

Lees meer


Koks in spe leren op de Stegge bij - 2016-06-19

Koks in spe leren op de Stegge bij

Vijftien koks-in-opleiding hebben in een ochtend een goed beeld gekregen van het belang van een gezonde bodem om gezonde en smakelijke gerechten te kunnen bereiden. Na een verhaal door Gea gingen de de tuin in om sla en eetbare bloemen te plukken.

Lees meer


Dexterkoetjes in actie - 2016-05-02

Dexterkoetjes in actie

Elke twee dagen krijgen de twee Dexter koetjes een nieuw stuk gras om te grazen. Ze bemesten de grond, waarna het gras extra snel gaat groeien. Als ze na ongeveer 60 dagen op dezelfde plaats terugkeren is het gras voldoende aangegroeid om weer te begrazen. Maar ze doen soms iets anders dan grazen...

Lees meer


Groen dak op stroyurt - 2016-04-29

Groen dak op stroyurt

Een jaar na het begin van de bouwwerkzaamheden met strobalen is de demonstratiestroyurt nu afgemaakt met een groen dak. GroenKreatief uit Holten leverde de materialen en legde folies, substraat en rollen sedumplantjes op elkaar. Het groene dak past nu nog beter in het landschap.

Lees meer


Nieuw: Relatiemagazine 'Aarde-Werk' online bladerbaar - 2016-04-11

Nieuw: Relatiemagazine 'Aarde-Werk' online bladerbaar

Deze week verschijnt in druk de eerste aflevering van ons nieuwe relatiemagazine 'Aarde-Werk'.

De bladerbare versie kunt via onderstaande link bekijken. Het thema is Deep Ecology en levert naast artikelen ook informatie over het afgelopen jaar op de Stegge : aantal bezoekers, energiegebruik, plantendiversiteit en nog veel meer.

 

Lees meer


Onze akker 62 fruitbomen rijker dankzij Kottense basisschoolleerlingen - 2015-12-02

Onze akker 62 fruitbomen rijker dankzij Kottense basisschoolleerlingen

Afgelopen dinsdag hebben tweeenveertig leerlingen van OBS Kotten zich uitgesloofd om zo'n 60 fruitbomen te planten op de es bij de Praktijkschool voor Duurzaamheid. Het druilerige weer was uitstekend geschikt voor deze toekomstgerichte actie. Een meisje was zo geraakt dat ze vroeg of ze een worm mee naar huis mocht nemen. Gea vertelde haar dat die worm dat geen goed idee vond en dat zij thuis in de tuin ook wormen kon zoeken. Elk kind kreeg een kaartje mee met de naam van de fruitboom die hij of zij geplant heeft. Als ze willen, kunnen ze over een paar jaar gaan kijken hoeveel appels, peren, pruimen of mispels er aan 'hun' boom hangen.

img 1959

Vijf groepen van acht leerlingen gelijktijdig aan de slag

Lees meer


Minisymposium toont belang en noodzaak van duurzaamheid - 2015-11-08

Minisymposium toont belang en noodzaak van duurzaamheid

Tijdens het minisymposium "Verbouw de toekomst" is duidelijk gemaakt hoe belangrijk, maar ook hoe noodzakelijk en eigenlijk onontkoombaar duurzaamheid ook in de bouw is. Zowel tijdens de talkshow met de bouwers en installateurs als in de presentatie van Bert Vink over integrale duurzaamheid bleek dat de huidige, weinig duurzame praktijk in de landbouw, industrie en de bouw op de helling moet. Op de foto: het Excellentcertificaat overhandigd aan de opdrachtgevers.

img 1919

Bert Vink in actie tijdens zijn referaat over integrale duurzaamheid

Lees meer


Grasland verrijkt met nieuwe paddenpoel - 2015-11-02

Grasland verrijkt met nieuwe paddenpoel

Afgelopen week is in de wei een tweede poel uitgegraven om nog meer biodiversiteit te scheppen in de vorm van libellen, hagedissen, salamanders en kikkers die de kans krijgen zich te vestigen op het terrein. Hij is ruim een meter diep. Het is niet de bedoeling dat de koeien er gaan drinken omdat dat de oevers snel vertrapt zullen worden. 

Lees meer


Tuinderij wordt boerderij door komst van twee Dexter koetjes - 2015-10-30

Tuinderij wordt boerderij door komst van twee Dexter koetjes

Na lang wikken en wegen hebben we besloten van boerderij Nelles twee Dexter koeien: moeder met 4 maanden oude stier, inmiddels os over te nemen die daar te weinig grasland hadden. spannend om voor deze voor ons onbekende dieren te gaan zorgen. Hun winter- en nachtverblijf is onder het zeil van de houtsnippersilo.

Lees meer


Nieuwe zitgelegenheid in het voedselbos - 2015-10-07

Nieuwe zitgelegenheid in het voedselbos

Tim Hagen blijft creatief in het bedenken van mooie zitplekken op het terrein. Nu heeft hij een hoge stoel ontworpen die op de omgewaaide berk is geplaatst. De dikke stam staat nog overeind, maar de stam is bij de storm afgebroken. Kinderen hebbn de stoel al ontdekt en bezeten.

Lees meer


Demonstratiebouwwerk van strobalen binnen afgewerkt - 2015-09-25

Demonstratiebouwwerk van strobalen binnen afgewerkt

Afgelopen tijd heeft Tim(mmerman) Hagen hard gewerkt aan het demonstratie strobalenbouwwerk. Hij legde de houten vloer en bedacht de constructie van vier bedsteden voor cursisten die niet in de slaapruimte van de schoppe terecht kunnen. Deze bedsteden zijn gemaakt van houten planken die tien jaar lang de vloer hebben gevormd op de zolder van het pand van stichting Aarde-Werk in Den Haag.

Lees meer


Tweede landervaringsweek verloopt in goede samenwerking - 2015-08-17

Tweede landervaringsweek verloopt in goede samenwerking

Afgelopen week hebben 9 deelnemers van verschillende leeftijden en een Italiaanse WWOOF-er een grote bijdrage geleverd aan de groei en bloei van het terrein. Een pionierboom uit het eerste voedselbos is gesnoeid om plaats te maken voor meerjarige voedselproducerende struiken. De takken werden verhakseld voor de kompost of verzaagd voor de kachel. Het helofytenfilter is bevrijd van de akkerwinde die zich genesteld had tussen de rietplanten en deze bijna keelden.

Lees meer


Tien extra zonnepanelen leveren schone stroom - 2015-08-17

Tien extra zonnepanelen leveren schone stroom

Een paar weken geleden zijn er tien zonnepanelen bijgeplaatst naast het 'stroomhuuske' waar al twintig panelen op lagen. De verwachte opbrengst van deze nieuwe panelen is per m2 al weer een stuk hoger dan die van de 6 jaar 'oude' panelen.

Lees meer


Filmploeg RTV Gelderland brengt duurzaamheid in beeld - 2015-08-14

Filmploeg RTV Gelderland brengt duurzaamheid in beeld

Afgelopen week is RTV Gelderland in actie geweest op ons terrein om duurzaamheid en dan vooral het aspect kringlopen in beeld te brengen voor kijkers in de provincie. De uitzending vormt de eerste aflevering in een serie van 18 delen. In de eerste aflevering komen Marjan Minnesma van Urgenda en Aarde-Werk 'de Stegge' Praktijkschool voor Duurzaamheid in beeld. De uitzendingen beginnen in september op de woensdag.

Lees meer


Landervaringsweek veelzijdig en veelkleurig - 2015-08-03

Landervaringsweek veelzijdig en veelkleurig

Afgelopen week hebben weer tien mensen - van tieners tot veertigers - ervaren hoeveel rust, inspiratie en plezier samen zijn en samen werken op het land kan geven aan jong en oud. De ochtendlijke start van de dag met behulp van lichaamsoefeningen en het delen van engelenkaartjes gaf richting aan de dag,

Lees meer


Open erf trekt mensen met veel kennis en wensen - 2015-06-23

Open erf trekt mensen met veel kennis en wensen

 open dag op 21 juni jl. trok weliswaar minder bezoekers dan vorig jaar, waarvoor het weer deels verantwoordelijk was (een paar fikse buien), maar meer dan vroeger mensen die een bijzondere belangstelling voor de thema's rond duurzaamheid hebben. Mensen die zelf ervaring hebben en kennis bezitten, maar vooral behoefte hebben met anderen over de toekomst te praten.

Lees meer


Nieuwe aankleding winkeltje voor huisverkoop - 2015-06-19

Nieuwe aankleding winkeltje voor huisverkoop

Het streven was voor de open dag van 21 juni het winkeltje met kruiden, zalven, tincturen, chutney's en andere producten op een aantrekkelijke manier visueel te presenteren. dat is goed gelukt door de inspanningen van o.a. Judith die een achtergrondbord kleurrijk beschilderde en een aanwijsbord buiten met het opschrift "Winkel".

Lees meer


Nieuwe wilgenkoepel gebouwd om 's zomers in te slapen - 2015-06-02

Nieuwe wilgenkoepel gebouwd om 's zomers in te slapen

Afgelopen tijd heeft Tim Hagen een nieuwe wilgenkoepel gebouwd met wilgentenen afkomstig van het terrein. De bedoeling is dat liefhebbers 's zomers onder de blote hemel en toch een beetje beschermd kunnen slapen.

Lees meer


Winderige DuurzaamDoenmarkt in Notaristuin - 2015-06-01

Winderige DuurzaamDoenmarkt in Notaristuin

Afgelopen weekend heeft de Praktjkschool voor Duurzaamheid gestaan met een stand om zaden, plantjes en zalf te verkopen en mensen te laten zien wat je aan zelfvoorziening kunt realiseren. Het weer werkte iet mee deze keer, maar toch kwamen er beide dagen voortdurend nieuwgierigen de Notaristuin doorlopen. Deze DuurzaamDoenDagen zijn georganiseerd door GroenLinks, aarde-Werk'de Stegge', HtW installaties, Kruisselbrink Installaties, verduurSaam en de groene energiemaatschappij AGEM.

Lees meer


Demonstratiebouwwerk van strobalen 'in de steigers' - 2015-05-01

Demonstratiebouwwerk van strobalen 'in de steigers'

Afgelopen weekend hebben tien deelnemers aan een workshop samen met Wouter Klijn gewerkt aan het plaatsen van een zeskantig frame waarin strobalen zijn geplaatst als muur voor een demonstratiebouwwerkje. Hier kunnen bezoekers straks zien hoe je op eenvoudige en doeltreffende wijze een bouwwerk van strobalen kunt maken.

Lees meer


Start collectieve permacultuurtuin - 2015-04-20

Start collectieve permacultuurtuin

Zaterdag 18 april is een begin gemaakt met het inrichten van een collectieve permacultuurtuin op de zorgboerderij 'de Zonnebloem' in Winterswijk Brinkheurne. Tien belangstellenden schreven zich in op dit project, waarvan er drie ook nog een stukje eigen groentetuin gaan opzetten.

Lees meer


Voorraad larix hout uit voedselbos kan drogen - 2015-02-07

Voorraad larix hout uit voedselbos kan drogen

in de lente van 2014 werden er in het toekomstige voedselbos zo'n 35 larix en sparrebomen geveld om plaats te maken voor fruitbomen, fruitstruiken en andere voedselproducerende planten. Een deel van de stammen verdween onder de uit de poel uitgegraven grond. Een deel wordt verzaagd en gekloofd voor de kachel.

Lees meer


Schuifdeuren maken cvketel rendabeler - 2015-01-15

Schuifdeuren maken cvketel rendabeler

Onlangs heeft firma Huiskamp de werkplaats van larix schuifdeuren voorzien. Daardoor blijft de restwarmte van de cvketel behouden en kost het minder energie de waterbuffer op temperatuur te houden.

Lees meer


Boerderijconcerten: een verademing voor de geest - 2014-10-16

Boerderijconcerten: een verademing voor de geest

Afgelopen jaren heeft Jan-Willem van de Velde geregeld improvisatieconcerten gegeven op zijn Boesendorfer vleugel. Elk seizoen spellt hij een aantal stukken geinspireerd op het jaargetijde. In de bijlage krijg je de gelegenheid zijn spel te beluisteren. rust_over_het_land.m4a. Het is muziek als luisteravontuur. Je kunt meeleven met de gang van de muziek die je ergens heen brengt en ten slotte weer thuis....

Lees meer


Weekend humisme opent de ogen - 2014-10-14

Weekend humisme opent de ogen

Vijfentwintig deelnemers waren afgekomen op het weekend over bodemkwaliteit gegeven door Marc Siepman, uit de naaste omgeving maar ook zelfs iemand uit Kamperland. Marc wist duidelijk te maken hoe wezenlijk het bodemleven is voor de voedselkwaliteit.

Lees meer


Klimaatactie: voedselbos ingeplant met enthousiaste vrijwilligers - 2014-09-22

Klimaatactie: voedselbos ingeplant met enthousiaste vrijwilligers

Afgelopen zondag hebben een kleine twintig vijwilligers meegewerkt met de aanplant van het eerste voedselbos van de Achterhoek. Het was een activiteit in het kader van de wereldwijde acties voor een deugdelijk klimaatbeleid ter voorkoming van verdere opwarming van de aarde. Op uitgekiende plekken stonden de planten met een vlaggetje eaan klaar om ingegraven te worden. Binnen een uur was de klus geklaard.

Lees meer


Zelfvoorziening heeft wereldwijde impicaties - 2014-08-18

Zelfvoorziening heeft wereldwijde impicaties

Afgelopen week hebben de cursisten bij de weekcursus 'Zelfvoorzienend Leven' ontdekt dat zelfvoorziening veel verder gaat dan je eigen tandpoeder maken zodat je geen dure tubes tandpasta meer hoeft te kopen. Je koopgedrag heeft wereldwijde gevolgen. Via de aankoop van voedingsproducten 'gebruik' je heel veel drinkwater indirect. Hetzelfde geldt voor vlees, kaas en melk: de impact is veel groter dan de meesten dachten. De voedselafdruk is nu een begrip. Wat je van dichtbij haalt, vraagt veel minder grondstoffen en energie.

Lees meer


Permacultuur driedaagse heeft inspirerend effect - 2014-08-10

Permacultuur driedaagse heeft inspirerend effect

Drie dagen samen nadenken, samen werken op het terrein, instructie krijgen over uitgangspunten van een duurzaam terreinontwerp praktische toepassingen zien, dat alles vormde de hoofdmoot van de introductiecursus permacultuur. De (vrouwelijke) deelnemers gingen met veel ideeen naar huis waar ze de principes zullen toepassen in hun tuin, bedrijfsterrein, balcon of volkstuin. Inpirerende dagen, zo melden de evaluaties. Bekijk het fotoalbum

Lees meer


Werk lijdt niet onder de warmte tijdens landervaringsweek - 2014-08-03

Werk lijdt niet onder de warmte tijdens landervaringsweek

Afgelopen week hebben acht Nederlandse deelnemers en een Engelse WWOOF-er in de warmte enorm hard gewerkt aan een groot aantal verschillende klussen, allemaal om tuin en terrein te onderhouden, te verfraaien en geschikt te houden voor rondleidingen en cursussen. Wieden en mulchen, hout kloven en versnipperen, maaien en hooien, plukken en proeven, het kwam allemaal aan bod.

Lees meer


Zwerfsteen met nr. 3 bont beschilderd - 2014-07-25

Zwerfsteen met nr. 3 bont beschilderd

De zwerfsteen bij de ingang van het terrein heeft een totale facelift ondergaan. Judith Stronks heeft haar artistieke talenten in de strijd geworpen om van de zwerfsteen een rijk gekleurde merksteen te maken.

Lees meer


Meertalig land ervaren door jong en oud - 2014-07-21

Meertalig land ervaren door jong en oud

Afgelopen week heeft een groep van Nederlanders, Duitsers en een Engelsman flink wat werk verzet ter onderhoud van de tuin en het terrein. Soms werd in drie talen gecommuniceerd en dat lukte door de wil om elkaar te begrijpen. Diverse taken werden met plezier uitgevoerd en aan het eind van de week bleek ruim 60% van de openstaande taken uitgevoerd, een prachtige score, zeker als je weet hoe lang de lijst was...

Lees meer


Fietsenstalling van hergebruik hout - 2014-07-04

Fietsenstalling van hergebruik hout

Nadat de vorige stalling gemaakt van berkenhout in elkaar gestort was, hebben we gezocht naar een duurzamer opvolger. Met medewerking van een Italiaanse WWOOF-er kwam er een bruikbaar ontwerp uit.

Lees meer


Veel belangstelling voor huisgemaakte producten tijdens open dag 'Lekker naar de boer' - 2014-06-25

Veel belangstelling voor huisgemaakte producten tijdens open dag 'Lekker naar de boer'

Om 11 uur stonden twee bezoekers klaar om een rondleiding te krijgen. Daarna werd het stil en begon het een beetje te regenen. Maar om 12.30 uur begon het te druppelen en nog later echt te regenen: geregeld kwamen nieuwe bezoekers een kijkje nemen op de boerderij.

Lees meer


Ecotoilet in een dag gebouwd - 2014-06-15

Ecotoilet in een dag gebouwd

Onder de bezielende leiding van Fedde is met een viertal belangstellenden een urinegescheiden ecotoilet gebouwd dat daarna met de Italiaanse WWOOF-ers geplaatst is in het essenbos achter de poel.

Lees meer


Duurzaam Doen: markt in de Notaristuin op 25 mei - 2014-05-25

Duurzaam Doen: markt in de Notaristuin op 25 mei

Aarde-Werk 'de Stegge' doet mee aan de organisatie van de markt 'Duurzaam Doen' op zondag 25 mei over de mogelijkheden van duurzaam leven en ondernemen in Winterswijk. Deze markt loopt van 12-17 uur in de Notaristuin achter de HEMA en tegenover Ekoplaza.

 



Lees meer


Wilde plantenwandeling trekt enthousiaste vrouwen - 2014-04-26

Wilde plantenwandeling trekt enthousiaste vrouwen

Vrijdag jl. vond voor het eerst een workshop en wandeling plaats waarbij de bruikbaarheid en eetbaarheid van wilde planten centraal stond.

Lees meer


Taatsende planken bevestigd - 2014-03-22

Taatsende planken bevestigd

Een kleine week heeft Theo Boessenkool gewerkt aan het op maat maken en bevestigen van 10 taatsende planken voor de ramen van de zuidgevel van de schoppe.

Lees meer


Van verwaarloosd bos op weg naar bostuin - 2014-03-01

Van verwaarloosd bos op weg naar bostuin

Afgelopen weken is hard gewerkt aan het verwijderen van braamstruiken en dood hout in het onlangs aangekochte stukje bos langs de Geessinkweg. Binnenkort worden sparren gekapt en de stammen gebruikt als composterende vulling voor te creeeren wallen waarop voedsel verbouwd gaat worden

Lees meer


Eiken bevrijd uit knellende houtgreep - 2014-02-17

Eiken bevrijd uit knellende houtgreep

Aan de oostrand van het terrein zijn de laatste eiken die nog in een knellende wurggreep zaten van klimopplanten bevrijd. Al lopen de meningen over de schadelijkheid van klimop op andere bomen uiteen, hebben wij besloten de klimop door te zagen.

Lees meer


Nieuwe aanwinst: toekomstig eetbaar bos - 2014-02-01

Nieuwe aanwinst: toekomstig eetbaar bos

Onlangs hebben Gea en Jan-Willem het stukje bos dat grenst aan de noordzijde van de es aangekocht met als doel daar over vijf jaar flink wat fruit en noten uit te oogsten.

Lees meer


Introductie Permacultuur door Fransjan de Waard drukbezocht - 2013-11-25

Introductie Permacultuur door Fransjan de Waard drukbezocht

Zondag 24 november jl. kwamen bijna dertig bezoekers af op de lezing over permacultuur door een van de pioniers in Nederland, Fransjan de Waard. Door het gebruik van veel en zeer sprekende beelden werd het een boeiend en leerzaam verhaal.

Lees meer


Workshop zuurkool maken - 2013-11-24

Workshop zuurkool maken

Voor het eerste organiseerde de Praktijkschool voor Duurzaamheid een workshop om te leren zelf zuurkool (in) te maken. Een gezellige en leerzame ochtend was het resultaat.

Lees meer


Schapen vervangen de maaimachine - 2013-10-28

Schapen vervangen de maaimachine

Ook dit najaar zorgen de schapen van fam. Ros er weer voor dat de wei kort geknipt de winter in gaat. Zo bevorderen we de verarming van de grond en de verrijking met zeldzame plantesoorten.

Lees meer


Herfst: tijd voor thee inpakken - 2013-10-24

Herfst: tijd voor thee inpakken

Afgelopen maanden zijn geregeld kruiden geplukt en te drogen gehangen bij de cv-ketel. Nu is het moment aangebroken om de verschillende soorten te mengen tot een heerlijke cocktail.

Lees meer


Aarde-Werk de Stegge in oktobernummer van tijdschrift Naober - 2013-10-19

Aarde-Werk de Stegge in oktobernummer van tijdschrift Naober

In het oktobernummer van het tijdschrift Noaber dat gericht is op Oost Nederland: Drente, Twente, Salland en de Acherhoek, is een aritkel verschenen over de manier waarop we hier permacultuur toepassen. met prachtige foto's van het terrein.

Lees meer


Oktober oogstmaand met heel veel appels - 2013-10-18

Oktober oogstmaand met heel veel appels

Dit jaar is een uitstekend fruitjaar gebleken. De veertig jaar oude sterappelboom heeft honderden appeltjes met die karakteristieke ouderwetse smaak gegeven. Aan de weg staan ze te koop; in de winkel kun je ze niet meer krijgen. Maar ook de andere bomen zoals de goudreinet en de conferende peer geven overvloedig vruchten. Een groot deel ligt al opgeslagen in de hooiberg die nu heerlijk naar fruit geurt.

Lees meer


Toppen uit bomen gerukt - 2013-09-14

Toppen uit bomen gerukt

Tijdens een korte en hevige storm en onweersbui zijn uit de acacia en de perenboom in de wei de top gerukt. De bomen zien er gehavend uit. De acacia zal waarschijnlijk gesnoeid moeten worden om daarna weer in een behoorlijke vorm uit te kunnen groeien. Jammer is het wel...

Lees meer


Pontje in de poel geinstalleeerd - 2013-09-08

Pontje in de poel geinstalleeerd

Op eenvoudige wijze is onze paddenpoel voorzien van een pontje waarop kinderen en volwassenen op het water van de poel kunnen dobberen.

Lees meer


Cursusruimte Aarde-Werk 'de Stegge' officieel geopend - 2013-08-24

Cursusruimte Aarde-Werk 'de Stegge' officieel geopend

Afgelopen vrijdag heeft Betty Wassink van stichting Winterswijk Marketing de onlangs duurzaam verbouwde schoppe officieel geopend. Met een zwierig gebaar trok zij om kwart over vijf de deuren van de schoppe los. In haar openingswoord ging zij terug in de geschiedenis van de gemeenteraad, waarin zij destijds zitting had en daar sterk pleitte voor een vergunning voor de Praktijkschool om de verbouwing mogelijk te maken.


Lees meer


Lokale bedrijven schenken eiken zitbank aan Aarde-Werk 'de Stegge' - 2013-08-24

Lokale bedrijven schenken eiken zitbank aan Aarde-Werk 'de Stegge'

Vlak voor de officiele opening van de schoppe hebben aannemersbedrijf Huiskamp Bouw, installatiebedrijven Freriks en Harrie Frielink en Oortgiese Grondwerken een enorme eikehouten zitbank aangeboden aan de grondleggers van de Praktijkschool voor Duurzaamheid Gea Boessenkool en Jan-Willem van de Velde

Lees meer


Introductiedagen Permacultuur: voedsel voor de toekomst - 2013-08-11

Introductiedagen Permacultuur: voedsel voor de toekomst

Afgelopen week is bij de Praktijkschool voor Duurzaamheid een groep cursisten aanwezig geweest om ingewijd te worden in de uitgangspunten en mogelijkheden van permacultuur i.v.m. de toekomstige voedselvoorziening voor 9 miljaard mensen..

Lees meer


Landervaring: werken en genieten in de hitte - 2013-08-05

Landervaring: werken en genieten in de hitte

Afgelopen week heeft een groep liefhebbers een waslijst aan klussen geklaard. Ondanks de hitte werd er volop gewerkt en 's middags lekker vakantie gehouden.

Lees meer


Klankconcert in de wei zeer geslaagd - 2013-07-22

Klankconcert in de wei zeer geslaagd

Op vrijdag 19 juli jl. gaven drie geinspireerde vrouwen voor het eerst een speciaal klankconcert in de wei van boerderij Aarde-Werk 'de Stegge': een zeer bijzondere ervaring voor de bezoekers die liggend allerlei bijzondere klanken over en door zich heen lieten gaan.

Lees meer


Landervaringsweek: veel gedaan in goede sfeer - 2013-07-21

Landervaringsweek: veel gedaan in goede sfeer

Afgeopen week hebben zeven belangstellenden hun vakantieweek gebruikt om te genieten van fietsen en wandelen en in de ochtenden allerlei klussen te klaren die zijn blijven liggen. Een geweldige prestatie in goede harmonie tot stand gekomen. En natuurlijk heerlijk eten van eigen land.

Lees meer


Drukbezochte open dag 'Lekker naar de boer' - 2013-06-24

Drukbezochte open dag 'Lekker naar de boer'

Zondag 23 juni wisten veel mensen uit de omgeving van Kotten de weg naar de Praktijkschool voor Duurzaamheid te vinden. Het was een voortdurende stroom van belangstellenden die rondgeleid werden door Gea Boessenkool en Jan-WIllem van de Velde

Lees meer


Drie Dolle Duurzame Dagen in Winterswijk: 23 24 25 mei - 2013-05-14

Drie Dolle Duurzame Dagen in Winterswijk: 23 24 25 mei

Aarde-Werk 'de Stegge' doet mee aan de organisatie van drie dolle duurzame dagen over de mogelijkheden van duurzaam leven en ondernemen in Winterswijk. Bedrijven ontmoeten collegabedrijven in schouwburg de Storm op 23 en 24 mei 's middags, belangstellenden kunnen elektrische fietsen, brommers, scooters en auto's, maar ook ligfietsen uittesten. Zaterdag 25 mei is er een feestelijke markt in de Notaristuin met standjes met geitenkaas, varkensvlees,isolatiematerialen, natuurverf en cursussen over duurzaamheid en permacultuur.

13 3dddagen 03

Lees meer


Schoppe aangeaard, gras ingezaaid - 2013-05-06

Schoppe aangeaard, gras ingezaaid

Onlangs is het grondwerk voltooid: rondom de schoppe is de aarde tegen de muurtjes verzet, zodat het bouwwerk er eindelijk uitziet zoals bedoeld en zeer gelijkend op de situatie met de oude schoppe. Gras is ingezaaid, zodat binnen enkele weken het gebouw omringd is met groen.

Lees meer


Bestrating rond de schoppe voltooid - 2013-05-03

Bestrating rond de schoppe voltooid

De bestrating langs de schoppe is inmiddels voltooid met tweedehands 'Waaltjes' uit de voorraad van Oortgiese Grondwerken en klinkers die voorheen gelegen hebben op de vloer van de oude schoppe. Van de nu nog overgebleven klinkers zal komende zomer nog een terras naast de schoppe worden aangelegd samen met vrijwilligers.

Lees meer


Kelderdek gemonteerd, keldertrap geplaatst - 2013-04-24

Kelderdek gemonteerd, keldertrap geplaatst

Onlangs is het kelderdek gearriveerd en geplaatst door Huiskamp Bouw. Het is omhoog te brengen met een lier en een slinger.

Lees meer


De oude eik: van planken tot trap - 2013-03-14

De oude eik: van planken tot trap

Vandaag arriveerden op de bouwplaats de treden en leuningen van de trap voor de schoppe. Deze zijn in de werkplaats van Huiskamp Bouw gemaakt van de eik die vier jaar geleden gekapt is op het terrein.

Lees meer


Houtsnippercvketel brandt! - 2013-02-05

Houtsnippercvketel brandt!

Vandaag is de eerder geplaatste ETA houtsnippercv-ketel in werking gesteld door Leon Kamperman van servicebureau Harrie Frielink. Daarmee komt een einde aan het gastijdperk op Aarde-Werk 'de Stegge'.

Lees meer


Introductieweekend cursus bewust en duurzaam leven 11 en 12 mei - 2012-12-01

Introductieweekend cursus bewust en duurzaam leven 11 en 12 mei

In het voorjaar van 2013 organiseert de Praktijkschool voor Duurzaamheid samen met Land&Natuur een cursus over de weg van droom naar praktijk met voedselnatuur, permacultuur en spiritualiteit. Op 11 en 12 mei begint deze cursus met een introductieweekend. Daarin krijg je een levendig beeld van de onderwerpen en werkvormen van deze cursus.

Lees meer


Pannen op het dak van de schoppe - 2012-11-29

Pannen op het dak van de schoppe

De verbouwing van de oude schoppe tot cursusruimte is zover gevorderd dat de ouden dakpannen weer op het dak konden worden gelegd.

Lees meer


TV-ploeg van 'Melk en Honing' filmt op de Stegge - 2012-10-27

TV-ploeg van 'Melk en Honing' filmt op de Stegge

Op donderdag 25 oktober heeft de filmploeg van EO's 'Melk en Honing' een hele dag gedraaid om een aantal facetten van duurzaamheid en permacultuur in beeld te brengen.

Lees meer


Herbouw schoppe vordert: hoogste punt bereikt en gebint op sokkels - 2012-10-05

Herbouw schoppe vordert: hoogste punt bereikt en gebint op sokkels

Deze week plaatsten de mannen van Huiskamp Bouw de noklat op de herbouwde schoppe. Het hoogste punt is bereikt (op de isolatie na)

Lees meer


Deelnemers geinspireerd tot werk aan levenbrengende samenleving - 2012-08-20

Deelnemers geinspireerd tot werk aan levenbrengende samenleving

Afgelopen week hebben de deelnemers aan de cursus 'permacultuur en diepe ecologie' hun ambities getoond: allen gaan op eigen manier en eigen plek voedsel verbouwen aan de hand van een zelf gemaakt permacultuurontwerp.

Lees meer


Kruidenspiraal bindt de groep in derde landervaringsweek - 2012-08-12

Kruidenspiraal bindt de groep in derde landervaringsweek

Negen deelnemers en een WWOOF-er hebben vijf dagen lnag meegewerkt op het terrein van de Praktijkschool voor Duurzaamheid. Het resultaat mag er zijn: veel klussen geklaard en een groep gevormd.

Lees meer


Eerste investering door KNHM Participaties B.V. een feit - 2012-08-06

Eerste investering door KNHM Participaties B.V. een feit

Op donderdag 2 augustus hebben KNHM Participaties B.V. en de initiatiefnemers van Aarde-Werk De Stegge het investeringsplan ondertekend voor de bouw van een trainingsaccommodatie voor duurzaamheid.

Lees meer


Zonovergoten week vol bloemblaadjes, tinctuur en bakstenen - 2012-07-30

Zonovergoten week vol bloemblaadjes, tinctuur en bakstenen

De zomerste week van het jaar was weggelegd voor de deelnemers aan de landervaringsweek die als laatsten hadden ingeschreven op deze extra week. Ze werkten een enrome lijst aan taken af onder een brandende zon.

Lees meer


Aardbeientoren van hergebruikmaterialen hoog(s)tepunt van landervaringsweek - 2012-07-24

Aardbeientoren van hergebruikmaterialen hoog(s)tepunt van landervaringsweek

Afgelopen week heeft een zevental vrijwilligers o.a. gewerkt aan de bouw van een aardbeientoren. Daarnaast is er tijdens de landervaringsweek hard gewerkt aan het afbikken van bakstenen, wieden van de bedden, verzamelen van kruiden en bloemblaadjes voor thee en kruidenzalf.

Lees meer


Gras maaien, harken, kidden en opladen: met de riek in de hand - 2012-07-05

Gras maaien, harken, kidden en opladen: met de riek in de hand

Het weer liet niet toe het gemaaide gras te laten liggen om te drogen. Dus werd het gras met vereende krachten op de wagen geladen. Uren handwerk op een weitje van krap een halve hectare. 5 wagenladingen gingen 1 km. op transport.

Lees meer


Dieptepunt bereikt: kelder geplaatst - 2012-07-03

Dieptepunt bereikt: kelder geplaatst

Ruim een half jaar na de eerste bespreking van het bouwteam is de kelder voor de te herbouwen schoppe geplaatst. Hier zullen straks de kruiden, het speltgraan en de vruchtensappen bewaard worden.

Lees meer


Grote belangstelling tijdens "Lekker naar de boer" - 2012-06-25

Grote belangstelling tijdens

Afgelopen weekend bezocht een groot aantal mensen tuinderij Aarde-Werk de Stegge. Dit jaar waren er opmerkelijk veel meer belangstellenden uit Winterswijk dan vorige jaren.

Lees meer


Eerste orchis gesignaleerd in de wei - 2012-06-13

Eerste orchis gesignaleerd in de wei

Op 12 juni vonden we de eerste orchis bloeiend en wel in de wei . Verder speurend vonden we er de volgende dag nog 8. Dus dat belooft veel moois voor volgend jaar...

Lees meer


Tomaten krijgen microklimaat cadeau - 2012-05-27

Tomaten krijgen microklimaat cadeau

Vandaag heeft Jan-Willem aan de slootkant die tegenover het zuiden ligt met oude witte trespaplaten een achtergrond voor de tomaten gemaakt die door de terugkaatsing van de zonnestraling meer warmte krijgen.

Lees meer


Solar Days ook in Winterswijk-Kotten: rondleiding en info over zonne-energie - 2012-05-05

Solar Days ook in Winterswijk-Kotten: rondleiding en info over zonne-energie

Ondernemers en particulieren met intersse in duurzame energie kunnen zaterdag tussen 13 en 16 uur een rondleiding krijgen met informatie over de zonnepanelen op de Praktijkschool voor Duurzaamheid. Zaterdag 5 mei tussen 13-16 uur bent u welkom op Boerderij Aarde-Werk de Stegge te Winterswijk-Kotten.

Lees meer


Gebinten opgeslagen voor herbouw - 2012-04-04

Gebinten opgeslagen voor herbouw

Afgelopen week is de schoppe tot de grond toe afgebroken. Het gebint is heelhuids losgemaakt van zijn sokkels en tegen de boerderij opgeslagen. Bekijk hier het fotoboek van de afbraak en opslag

Lees meer


Afbraak schoppe begint...en tegelijk hergebruik materiaal - 2012-03-15

Afbraak schoppe begint...en tegelijk hergebruik materiaal

Nu de bestemming gewijzigd is, kan begonnen worden met afbreken van de schoppe. Jan-Willem maakt begin. Oude bakstenen worden opnieuw gebruikt, Maar niet alleen dat... Meer foto's van de afbraak

Lees meer


Hagen en fruitbomen geplant. - 2012-03-05

Hagen en fruitbomen geplant.

Gelders Landschapsbeheer zorgde voor struiken en fruitboompjes. Kottenaren konden met korting struiken aanschaffen om de erven mooier en authentieker te maken. Wij deden mee en lieten ook nog onze appel- en pereboom snoeien.

Lees meer


Uilenkasten wachten op bewoners - 2012-02-16

Uilenkasten wachten op bewoners

Dankzij de Vogelbescherming is ons terrein verrijkt met een prachtige steenuilenkast. In de straks verbouwde schoppe komt een kerkuil te wonen, althans dat hopen we, want kerkuilen zijn nogal zwervers...

Lees meer


Bestemmingsplanwijziging voor verbouwing schoppe goedgekeurd door Raadscommissie - 2012-02-08

Bestemmingsplanwijziging voor verbouwing schoppe goedgekeurd door Raadscommissie

In haar laatste vergadering heeft de Raadscommissie Ruimte van Winterswijk de wijziging van het bestemmingsplan Geessinklweg goedgekeurd. Dat betekent dat met de bestemming 'bijzonder maatschappeijk' de oude schuur verbouwd kan worden tot cursusruimte.

Lees meer


Terrein verrijkt met verreikende uitk-eik-stoel... - 2011-11-12

Terrein verrijkt met verreikende uitk-eik-stoel...

Onlangs heeft Tim Hagen uit het Woold weer gezorgd voor een fraai element op het terrein van Aarde-Werk de Stegge. Hij construeerde met streek(eiken)hout een stoel op hoge poten van waaruit je heerlijk kunt uitkijken over de es en de andere landerijen.

Lees meer


Wegwijzers naar Praktijkschool geplaatst - 2011-10-21

Wegwijzers naar Praktijkschool geplaatst

Sinds kort staan op diverse plaatsen in Kotten gemeentelijke borden die de weg wijzen naar de Praktijkschool voor Duurzaamheid.

Lees meer


Aarde-Werk de Stegge genomineerd voor prijs op Duurzame Dinsdag - 2011-08-25

Aarde-Werk de Stegge genomineerd voor prijs op Duurzame Dinsdag

Het project voor basisscholen met de slogan 'Vertrouw de natuur' (bekend onder de naam 'Brood en Soep uit de Oertijd) is door het Comite Duurzame Dinsdag 2011 genomineerd voor een prijs. Het is een van de 413 ingeleverde duurzame ideeen voor het koffertje dat staatssecretaris Bleker op 6 september krijgt aangeboden..

 

Lees meer


Introductieweekend permacultuur stimuleert groeiprocessen - 2011-08-18

Introductieweekend permacultuur stimuleert groeiprocessen

Afgelopen weekend hebben de deelnemers aan de introductiecursus permacultuur en diepe ecologie ondervonden hoe stimulerend voor hun eigen ontwikkeling en groeiproces het verblijf van enkele dagen op de Praktijkschool kan zijn. De cursus zette groeiprocessen bij mensen in gang die voortgang vinden na hun verblijf op de tuinderij.

Lees meer


Landervaring geeft inkijkje in duurzame leefstijl - 2011-08-01

Landervaring geeft inkijkje in duurzame leefstijl

Afgelopen week hebben tien mensen een kijkje kunnen krijgen in de duurzame leefstijl zoals die wordt gepraktiseerd door de initiatiefnemers van de Praktijkschool voor Duurzaamheid. Het bleek voor jong en oud een inspirerende ervaring op te leveren.

Lees meer


Open tuin trekt tuinliefhebbers en voedselkwekers - 2011-07-31

Open tuin trekt tuinliefhebbers en voedselkwekers

Afgelopen zaterdag gaven diverse belangstellenden blijk van interesse in de gang van zaken bij de tuinderij en de rest van het terrein. De tarwekoekjes van eigen deeg, de kruidenthee en vruchtensiroopjes werden met smaak verorberd.Sommige bezoekers gingen met brood, meel en een passend recept voor koekjes en tarwebrood naar huis.

Lees meer


Landervaringsweek: aardse en spirituele voeding - 2011-07-17

Landervaringsweek: aardse en spirituele voeding

De landervaringsweek heeft deelnemers dichter bij de aarde gebracht, maar ook spiritueel was er onderling veel voeding. Elke ochtend was er gelegenheid ervaringen te delen in de kring in het centrum van de tuin. Bekijk het fotoboek.

Lees meer


Cursisten geinspireerd voor uitvoering van eigen ontwerp duurzaam leefsysteem - 2011-07-03

Cursisten geinspireerd voor uitvoering van eigen ontwerp duurzaam leefsysteem

Afgelopen week hebben de deelnemers aan de cursus week over diepe ecologie en permacultuur hun verbinding met de natuur verdiept en een ontwerp gemaakt om in de eigen woonsituatie uit te werken.

Lees meer


Ontdek en Beleeftuin is open - 2011-06-19

Ontdek en Beleeftuin is open

Vanmiddag direct na het ophouden van de buien heeft Gerard van der Sterre de 'Ontdek en Beleefroute' op het terrein van Aarde-Werk 'de stegge' officieel opengesteld. Velen trotseerden het buiige weer en kwamen nieuwsgierig naar de tuinderij. Diverse bezoekers beloofden terug te komen voor een uitgebreide ontdek- en beleeftocht.

Lees meer


Landervaringsweken beide volgeboekt - 2011-06-14

Landervaringsweken beide volgeboekt

De twee geplande landervaringsweken voor mensen die het leven en werken op het land  voor een week willen beleven, zijn allebei volgeboekt. Er kunnen zich geen deelnemers meer aanmelden. Wij zijn erg blij met de enthousiaste verhalen van deelnemers van vorig jaar. Wij gaan ons best doen de verwachtingen waar te maken. Lees verder over wat deze zomer nog wel meegemaakt kan worden op de Stegge.

Lees meer


Landervaringsweken voorzien in behoefte van stedelingen: meer deelnemers - 2011-06-10

Landervaringsweken voorzien in behoefte van stedelingen: meer deelnemers

Steeds meer mensen ontdekken dat het leven in een stedelijke omgaving veel vergt: dagelijks word je gebombardeerd met alle mogelijke beelden en boodschappen. Er is altijd lawaai om je heen en frisse lucht kun je slechts op enkele plekken vinden. Het fenomeen 'landervaringsweek' trekt steeds meer mensen naar de Achterhoek.

Lees meer


Welkom bij de opening van de 'Ontdek en Beleef 'tuin op 19 juni - 2011-06-08

Welkom bij de opening van de 'Ontdek en Beleef 'tuin op 19 juni

Welkom bij de opening van de 'Ontdek en Beleeftuin' van Aarde-Werk 'de Stegge' op zondag 19 juni om 14 uur. Gerard van der Sterre, bestuurslid van de KNHM afd. Gelderland zal de opening verrichten. Deze ontdekkingstocht geef je zelf vorm. Je wordt uitgenodigd met al je zintuigen open aanwezig te zijn en je te laten verrassen door wat je tegenkomt.  

Lees meer


Zonnepanelen doorbreken de 3000kWh-grens binnen het jaar - 2011-02-13

Zonnepanelen  doorbreken de 3000kWh-grens binnen het jaar

10 dagen voordat de twintig zonnepanelen een jaar op het stroomhuuske liggen hebben ze een opbrengst gehaald van 3000kWh, Volgens de schattingen vooraf zouden ze omgeveer 2975 kWH opbrengen.

Lees meer


Terrein verrijkt met wilgenhut en vlechtheg - 2011-02-07

Terrein verrijkt met wilgenhut en vlechtheg

Deze week is het terrein van boerderij de Stegge verrijkt met een prachtige hut van wilgentenen, dat wil zeggen, kleine wilgenbomen die door timmerman Tim Hagen prachtig in een kroon bij elkaar zijn gebonden.

Lees meer


Zonnepanelen op de Stegge leveren dagelijks groene stroom - 2010-12-21

Zonnepanelen op de Stegge leveren dagelijks groene stroom

Direct na de langste nacht van het jaar, juist op het dieptepunt van het aantal uren zon op een dag,  berichten wij over de zonopbrengst van de twintig zonnepanelen die op de aardappelschuur liggen. Die opbrengst liegt er niet om: Half december is er sinds de installatie begin maart van dit jaar ruim 2800kWh opgewekt, gratis.

Lees meer


Weekend permacultuur en diepe ecologie maakt deelnemers blij - 2010-09-20

Weekend permacultuur en diepe ecologie maakt deelnemers blij

Het introductieweekend over permacultuur en diepe ecologie heeft de deelnemers inspiratie gegeven voor hun dagelijkse leven. De een ziet mogelijkheden om met haar kinderen meer samen in de natuur te ondernemen en een ander kiest voor een leidersrol in zijn bedrijf op het gebied van duurzaamheid.  

Lees meer


Open tuinmiddagen: tijd voor uitwisseling, inspiratie en 'eetbare madala's' maken - 2010-08-13

Open tuinmiddagen: tijd voor uitwisseling, inspiratie en 'eetbare madala's' maken

De open tuinmiddagen die de Praktijkschool voor Duurzaamheid organiseerde in juli en augustus trekken mensen aan die interesse hebben in de toepassingen van duurzaamheid in een levend systeem. Mensen blijven lang om rond te kijken en te praten en daarbij wordt kennis en ervaring uitgewisseld.

 

Lees meer


Tweede landervaringsweek liefdevol en indringend - 2010-08-08

Tweede landervaringsweek liefdevol en indringend

Opnieuw is gebleken dat het concept van de landervaringsweken de juiste mensen naar de Stegge trekt: mensen op zoek naar balans, rust en aangename buitenactiviteiten in harmonie met de natuur. Ook tonen zij zich betrokken op de mondiale vraagstukken rond energievoorziening, voedselproductie en klimaatverstoring.

Lees meer


Landervaringsweek inspirerend en ontspannend - 2010-07-19

Landervaringsweek inspirerend en ontspannend

De deelnemers van de eerste landervaringsweek van 2010 zijn unaniem lovend over de opzet en inhoud van de landervaringsweek op boerderij Aarde-Werk de Stegge. Men waardeert de afwisseling in werk, het lekkere eten, de rust op het terrein, de dagelijkse stretchingoefeningen 's morgens en de schoonheid van de streek.

Lees meer


Cursus permacultuur zet mensen in beweging - 2010-07-05

Cursus permacultuur zet mensen in beweging

De eerste cursus over permacultuur en diepe ecologie leverde inspiratie en waardevolle inzichten op. De deelnemers waren vooral geraakt  door de ervaring van verbondenheid met de planten, de dieren en elkaar. Mensen met een andere levensstijl worden nogal eens meewarig aangekeken, maar hier was er juist herkenning en erkenning voor de diversiteit aan opvattingen en ervaringen.

Lees meer


Basisschool de Voshaar op bezoek - 2010-06-15

Basisschool de Voshaar op bezoek

O dinsdag 15 juni jl. is de laatste basisschoolklas van dit seizoen op bezoek geweest. Het was een combinatie van groep 7 en 8 die zeer aandachtig deelname an het buitenprogramma o.l.v. Hanneke Verhulst. 

Lees meer


Helofytenfilter trekt bezoekers naar de Stegge - 2010-06-13

Helofytenfilter trekt bezoekers naar de Stegge

Tijdens de open dagen van de biologische landbouw waren diverse mensen via de website lekkernaardeboer.nl gelokt door de aanwezigheid van een helofytenfilter op het terrein. Hierin wordt het afvalwater van de boerderij gezuiverd en teruggevoerd naar de gebouwen.

Lees meer


Open dag 'Lekker naar de boer' goed bezocht - 2010-06-12

Open dag 'Lekker naar de boer' goed bezocht

 

Tijdens het weekend van 12 en 13 juni bezochten tientallen belangstellende Aarde-Werk de Stegge. Velen waren nieuwsgierig naar de werking van de zonnepanelen en waren getroffen door de schoonheid van de hooiberg.

 

Lees meer


Stroomhuuske feestelijk geopend - 2010-04-05

Stroomhuuske feestelijk geopend

Op Tweede Paasdag is de onlangs gereedgekomen zonnecentrale op het dak van het aardappelafdak officieel in werking gesteld. Diverse belangstellenden kwamen kijken naar de ligging, werking en opbrengst van de twintig zonnepanelen. 

Lees meer


Landervaringsweek augustus 2016

Cursus Permacultuur en Diepe Ecologie: voelen, weten, werken

Derde landervaringsweek 2012: verrassend, verbazend, verwennend

Zomerse landervaringsweek 2012: praktisch en inspirerend

Schoppe afgebroken en opgeslagen

Najaarsbeelden 2011

Introductieweekend permacultuur 2011

Landervaringsweek 25 juli 2011

Landervaringsweek 11 juli 2011

Cursus diepe ecologie en permacultuur 2011

Open dagen 18-19 juni en opening ontdek&beleefroute

Nieuwsbrief?

Schrijf u hier direct in voor onze digitale nieuwsbrief.




Eerstvolgende activiteiten


Bekijk al onze activiteiten op de Activiteiten kalender
















Ho Ho Hype (1)

Steggemans' mijmering (30)

steggeman mijmert 002

Wat tegenwoordig een hype heet werd vroeger een 'rage' genoemd, een ontwikkeling of gedraging die door een flink aantal mensen werd nagevolgd. In de begintijd van de rock&roll waren bijvoorbeeld de spuuglok, ook wel vetkuif genaamd, en de Puchbromfiets populair onder jongeren. Populair is het woord dat al langer gebruikt wordt om iets aan te duiden dat voor veel mensen gedurende een zekere periode belangrijk is. Het woord modieus is er eigenlijk aan verwant, immers mode is een trend- weer zo’n verrekt modewoord- in kleding, pardon fashion, immers engels moet het klinken, anders is het niet ‘in’ en herkent de doelgroep het niet. Het woord in ontstond in de zestiger jaren als aanduiding van iets populairs. ‘In’ is waarschijnlijk afgeleid van in de mode. Iets dat in is geweest raakt weer uit de mode. Misschien is het ook afkomstig van ‘incrowd’, wat zoiets is als ‘erbij horen’. Dat ‘erbij willen horen’ is een belangrijke reden waarom mensen bepaalde trends volgen. Dan ben je ‘hip’, ook zo’n modewoord. Trendvolgers komen altijd na trendsetters. Als een trend astronomische vormen aanneemt, noemen we het een hausse, maar omdat frans minder modieus is dan engels, spreken we tegenwoordig van 'hype'. Hype is afgeleid van het Griekse hyper wat ‘boven’ betekent, zoals hypo ‘onder’ betekent.  Een hype is dus een soort ‘bovengemiddeld’ verschijnsel dat snel om zich heen grijpt en meestal weer even snel uitdooft. Wie herinnert zich nog de pokemon uit de negentiger jaren, de tamagotchi of, veel ouder,  skoebidoe, gekleurde plastic draadjes die ik op de lagere school zo mooi kon vlechten? Het verdween net zo snel als het gekomen was, maar twee jaar geleden kwam er een retrotrend die erg veel leek op skoebidoe, namelijk, zie je, nu ben ik de naam al weer vergeten. Hypes ontstaan niet, ze worden gecreëerd, meestal door de industrie en trendwatchers, de zieners en profeten van onze huidige wereld. Ze worden goed betaald door supermarkten en modewinkels. Denk aan de hypes met talloze gadgets (sorry voor dit engels jargon) die in de aanloop naar voetbalkampioenschappen worden geproduceerd. Soms mislukt zo’n beoogde hype en blijven de winkels zitten met enorme hoeveelheden plastic rommel die nergens meer toe dient dan verbrand te worden of naar de oceaan te stromen om als smaakmakend ingrediënt te dienen voor de uitdijende plas plastic soep. Die ‘soep’ kan overigens niet eens heet gegeten worden, omdat die gefilterd moet worden in Boyan Slats wonderbaarlijk fiinmazige netten, voordat die kan worden opgediend als grondstof voor nieuw plastic. Trouwens hype of geen hype, de gadgets komen gebruikt of ongebruikt allemaal in diezelfde oceaan of verbrandingsoven terecht.
Een wereld vol hypes is helaas weinig duurzaam. Er moeten steeds nieuwe worden bedacht, net als ‘startups’, want anders rookt de schoorsteen niet meer. Maar daar moeten we toch juist van af?! Daarom komen supermarkten voortdurend met ‘nieuwe’ producten. Eten moeten we immers elke dag? In 1987 schreef Rudolf Bahro echter al de profetische woorden dat de mondiale industriële productie met een factor 10 verminderd moet worden om een goed leven voor alle wereldbewoners mogelijk te maken. Zijn gedachten werden geen hype. Ik gebruik ze in mijn cursussen ecofilosofie graag en nu worden ze wel schoorvoetend (h)erkend. En dat terwijl de grootste hype ooit vertoond (mobiele telefoons, tablets en smartphones) niet eens als hype herkend wordt. Dat is ‘gewoon’. Bahro vertelt ons dat we juist met onze ‘normaliteit’ ons leefsysteem vernietigen.

Ho Ho Hype (2)

Steggemans' mijmering (29)

steggeman mijmert 002

De natuur kent geen hypes en geen modetrends met navolgers, wel pioniers met opvolgers. Of je moet een insecten- of muizenplaag als een hype beschouwen… Monocultures zijn zeer gevoelig voor plagen en daarom spuit men preventief chemicaliën. Maar in een gezond ecosysteem komen geen plagen voor. Voor elk wezen is plaats. De een eet ook nog eens de ander. Geen overbevolking. Een mensenmaatschappij kent wel pioniers die met een beweging of trend beginnen en volgers krijgen. Eerst heb je de ‘early adopters’, de groep mensen die een nieuw product meteen koopt en uitprobeert. Daarna komen trendvolgers totdat een product de massa heeft bereikt. Wanneer een stuk kale grond aan zichzelf wordt overgelaten, dan komen er eerst pioniers: grassen, berken, dan populieren, elzen en wilgen. Die vermenigvuldigen zich, maar- en daar zit het verschil- worden vervolgens vervangen door de opvolgers zoals de eik, beuk en kastanje. In de permacultuur worden pioniers als belangrijke factoren gezien voor verbetering van de bodemkwaliteit. Fruit- en notenbomen, meerjarige groenten en bessenstruiken zijn de blijvers, de overlevers. Zij vormen het eindstadium in begroeiing en brengen stabiliteit en steeds meer kwaliteit in het ecosysteem, zo bewijst de soortenrijkdom in het tropische regenwoud. Pioniers gaan na 30-60 jaar dood, terwijl de opvolgers het honderden tot duizenden jaren kunnen uithouden. In een bos vervang je de niet vruchtdragende blijvers door bomen en struiken die wel vrucht dragen. Als zo’n voedselbos volwassen is (na ongeveer 25 jaar), dan brengt het voedsel, mest en een rijk bodemleven op. De kwaliteit verdiept zich elk jaar en het bos levert, elke dag. Essent beweert dat slechts, want zij putten uit bronnen die opdrogen.
Mijn advies: ga voor kwaliteit, vermijd hypes en blijf vooral Sinterklaas vieren met gedichten en surprises en volg niet die vermaledijde hype onder de naam ‘Halloween’, waarbij eetbare pompoenen slechts misbruikt worden als onnozele griezelmaskers. De gevaarlijkste hype van dit moment? De mens zelf! Diens aantal groeide van 1,6 miljard, in 1900 tot 3,3 miljard in 1965 en 6 miljard in 2000.

Samengevat: zet niet in op voorbijsnellende hypes maar neem de uitdaging aan mee te bouwen aan een stabiel leefsysteem dat voortdurend toeneemt in kwaliteit. 

Dieper-de-

deep-ecology

Steggemans' mijmering (28)

steggeman mijmert 002

Het woordje ‘deep’ in Deep Ecology blijkt intrigerend voor mensen. Sommigen denken hierbij aan de dieptepsychologie van Freud. Anderen vragen zich af of er dan ook oppervlakkige ecologie bestaat. Inderdaad, volgens Arne Naess, de Noorse filosoof en bedenker van het concept diepe ecologie. Bij oppervlakkige ecologie maak je een beetje goed aan het einde van de pijp wat beter niet kapot gemaakt had kunnen worden: reiniging van water dat vergiftigd is door pesticiden, of recycling van plastic waterflesjes die totaal overbodig zijn en een veelvoud aan water kosten bij de productie. Waar onze snelle samenleving met bijv. een ‘succesvolle’ start-up voor digitaal bestelde en supersnel geleverde bloemstukjes (die stikken van het chemisch afval ) vooral behoefte aan heeft is LEEGTE. Dat betekent ruimte voor reflectie, ruimte voor nadenken, voordat we in de (re)actie schieten. Wat hebben we toch een haast om vooruit te komen. De Duitse filosoof Peter Sloterdijk sprak in dit verband over onze cultuur van voortgang i.p.v. van vooruitgang. Voortgang is strijdig met diepgang.

Diepe ecologie nodigt je uit tot een ontmoeting met de direct fysiek ervaarbare werkelijkheid van de natuur: een spinneweb dat glanst in de ochtendzon, een grashalm die buigt, maar niet breekt in de wind. Om dat te ervaren moet ik wel eerst op de grond gaan liggen...Als ik door de dag heen tijd neem om te zien, te voelen en te horen wat er hier en nu is, dan daalt de rust in mijn hoofd en mijn lijf. Diepgang, dat is waar onze wereld ‘nood’ aan heeft zoals de Vlamingen zo mooi zeggen. Niet alleen op dieper niveau contact maken met de natuurlijke wereld, maar ook diepere vragen durven te stellen. Oppervlakkigheid en domheid zijn de grootste bedreigingen voor een duurzame toekomst. Zolang de overheid op haar handen blijft zitten en Rutte beweert dat windmolens op subsidie draaien, moeten we uiterst waakzaam zijn en de juiste vragen stellen aan onze overheden. Zullen we gewoon eens bij iemand die zo’n onjuiste of oppervlakkige bewering doet, doorvragen waar deze die wijsheid vandaan heeft en hoe hij die gecontroleerd heeft? Of gewoon een uur gaan zitten met onze rug tegen de stam van een oude boom? Op mij heeft dat als effect dat ik verwantschap voel en verwonderd raak over de kracht, de schoonheid en uitstraling van dit wijze wezen.

Maak het reparabel

Steggemans' mijmering (27)

steggeman mijmert 002

Ik kan enorm genieten van het herstellen van iets dat beschadigd is en repareren van iets dat kapot is gegaan. Misschien komt het door een lichtelijk traumatische ervaring als 8-jarig jongetje. Mijn vader had uit Japan een jojo voor mij meegebracht met twee kleuren glas waarin lampjes zaten. Als je de jojo op en neer liet dansen, dan gingen die lampjes branden, rood en wit, prachtig. De buurjongen van de overkant van de straat vroeg of hij hem ook even mocht vasthouden. Tot mijn ontzetting liet hij hem in stukken vallen, mijn prachtige jojo... Ik was ontroostbaar. Nog altijd vind ik het moeilijk te verdragen dat iets kapot valt en vooral als ik degene ben die dat iets kapot laat vallen. Op de boerderij zijn er veel apparaten en gereedschappen waaraan iets kapot gaat of slijt. Ik zoek dan steeds naar mogelijkheden voor herstel. In een vershout workshop leerde ik bijv. een steel met handvat te maken voor een hark en een spa waarvan de steel afgebroken waren. Het geeft mij een gevoel van trots als ik nu die hark of die spa in mijn handen neem. Ik weet dat ik voor nog geen 10 euro bij Gamma een nieuwe kan kopen, maar een dag werken aan een eigen steel geeft mij veel meer voldoening. Al mijn hele leven plak ik de banden van mijn fiets als ze lek zijn. Tien minuten werk en ik fiets er weer lustig op los. De fietsenmaker doet dat niet meer: band lek? Hij legt er een nieuwe omheen. Plakken kost te veel tijd en tijd is in onze kapitalistische maatschappij geld. We hebben menselijke arbeid (te) duur gemaakt, zodat straks je haar door een robot geknipt wordt, natuurlijk eentje die kan praten, dat wel...Jaren geleden liet ik mijn mobieltje in een kuiltje met water vallen dat bedoeld was voor een plantje. Snel pakte ik het toestel terug, maar hij deed het niet meer. Ik naar de telefoonwinkel met het verzoek hem te repareren. De goede man kon het wel, maar mocht het niet: te duur. Ik zei dat ik het zonde vond dat ding weg te gooien, wilde geen nieuwe en stelde hem voor: ik geef u 25 euro, wilt u hem dan hier en nu repareren? Hij maakte het toestel open, verwijderde een plastic folie en gumde met een vlakgummetje de corrosieplekje weg, plakte de folie er weer op en schroefde het apparaat weer dicht. In nog een tien minuten. Ik kon weer bellen! Ik had verspilling voorkomen. Ons economisch systeem dwingt ons echter te verspillen, weg te gooien en te vervuilen zonder dat we dat willen. Het mooiste voorbeeld creeerde ik twee weken geleden. Ons koffiezetapparaat had een mankement waardoor de pot onder het filter overstroomde. Het veertje dat door een simpel klemringetje op zijn plaats werd gehouden was losgeraakt, doordat het ringetje doorgeroest en afgebroken was. Herstel met een ijzerdraadje hield twee weken stand en bijna hadden we het apparaat naar wecycle gebracht. Maar nee, ik ging naar het reparatiecafe in de Kringloopwinkel. De senior zag het euvel, haalde uit het deksel van de pot een soortgelijk klemringetje en zette dat op de veer onderin het filter. Dat was een. Hij had geen nieuw noch een tweedehands ringetje. Toen ging ik naar een ijzerhandel waar precies het juiste klemringetje te koop was. De winkelier klemde met een tangetje het ringetje onder het veertje. Dat was twee en ik kon weer koffiezetten. Dat heb ik meteen gedaan toen ik trots thuiskwam met mijn schat. En wat had deze operatie gekost? 15 eurocent.

De 'eenvoud' van boeren

Steggemans' mijmering 26

steggeman mijmert 002

Al sinds we de boerderij in 2009 betrokken, verbouw ik graan op de akker van een halve hectare. Dat is boeiend en het resultaat bevredigend, omdat ik al sinds mijn 25e zelf brood bak. Maar brood maken van graan dat op eigen akker is gegroeid dat is iets heel speciaals. Niet dat het van een leien dakje gaat.... Werkend met de permacultuurprincipes kom je er achter dat graan verbouwen minder vanzelfsprekend is, ook al wordt speltgraan al in bijbelse tijden verbouwd. Alle bekende groenten en granen moet je echter elk jaar opnieuw zaaien, na ploegen, eggen of spitten en frezen: ontzettend veel werk. Maar ik houd van spelt, ik bak al veertig jaar zelf brood en ben dol op de goudgele kleur van spelt en de heerlijk notige smaak van het brood. Bij permacultuur laat je de bodem zoveel mogelijk met rust en bedek je die geregeld met organisch materiaal zodat de wormen, springstaarten en schimmels zich naar hartelust kunnen ontwikkelen. Dan krijg je een rijk bodemleven dat voeding geeft aan de planten. Wil je duurzame landbouw, dan zorg je dus voor een gezonde bodem en kweek je meerjarige gewassen zoals notenbomen, fruitbomen, tamme kastanjes en fruitstruiken. In de hedendaags landbouw is dat principe verlaten en verlaat men zich op kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Resultaat? Een dode bodem. In de talloze mais- en aardappelvelden is nauwelijks leven te bekennen en wat er aan planten in staat is uiterst kwetsbaar. De grond met rust laten en dus niet meer ploegen was vorig jaar het adagium. Dat hebben we geweten: distels, kamille en  namen bezit van de akker. De gezaaide spelt had het moeilijk, naar achteraf bleek omdat we het tussengewas dat er daarvoor op gestaan had (vogelwikke) hadden gemaaid en met de machine onder geschoffeld. Dat was niet slim: het belemmerde het kiemen van het speltzaad. De spelt kwam wel op ,maar mondjesmaat, maar de andere gewassen groeiden de spelt ongeveer boven het hoofd. Als de oogsttijd komt, moet de combine besteld worden en transport geregeld naar een boer met pelmachine veertig km hiervandaan. Dat transport moet direct na de oogst gebeuren, anders zorgt het vele groen dat tussen de speltkorrels geoogst werd voor opwarming en het vochtig worden van de korrels. En die moet je nu juist droog houden, anders gaan ze schimmelen.

Alles keurig geregeld: een vriend met auto, een aanhanger gehuurd voor de big bag, een boer met kleine combine die het begaf tijdens het maaien. Die schakelde NB op zondagmiddag een kennis van hem in die direct kwam opdraven met eenzelfde combine. We rijden richting boer (die met pelmachine) als ik me realiseer dat vijfenveertig (vorig jaar zevenhonderd!) kilo spelt wel erg weinig is om te laten pellen en over 80 km te transporten. Ik zeg tegen die vriend: laten we maar teruggaan en de small bag spelt maar gebruiken als zaaizaad, genoeg voor 200 kg. spelt. Ik wil toch minder spelt dan vorig jaar. Zo keerden we op onze schreden terug en hebben een paar weken later die vijfenveertig kilo met acht vrijwilligers handmatig gezaaid. Erg leuk, al die mensen op de akker. Waar zie je dat nog, mensen, boeren op een akker? Bij Aarde-Werk ‘de Stegge’. Ik verheug me al op de oogst, met sikkel en zeis....en daarna: de dorsvlegel!

Kan het nog gekker?

Steggemans' mijmering (25)

steggeman mijmert 002

Afgelopen weken heb ik met speciale aandacht de kranten bekeken en naar de radio geluisterd. De oogst aan bizarre berichten was opmerkelijk. Dat bankiers weinig ethisch besef hebben is sinds het 'herstel van DE ECONOMIE'  o.a. door het zien van het toneelstuk "Door de Bank genomen" (die hoofdletter kwam als vanzelf) al duidelijk geworden, maar het totaal ontbreken van enig verantwoordelijkheidsbesef bij een directeur van een groot bedrijf  frappeerde mij. De heer Nijhuis, bestuursvoorzitter van Schiphol zegt:"Ik kan mijn salaris goed uitleggen". "Als ik vanaf 2017 door zou gaan, verdien ik (volgens de nieuwe regeling) maximaal 487.00 euro. Daar heb ik vrede mee". Hij kan dus leven met een bedrag dat 270x zo hoog ligt als mijn jaarsalaris. Best knap. Hij licht toe:"Als ik me ergens over opwind, dan is het niet over dat inkomen, maar over het geleuter hier omheen."  Hij kan zonder enige onderbouwing beweren" Mijn huidige salaris kan ik voor mezelf uitstekend verantwoorden" Voor mijzelf, ja ammehoela. Maar naar de samenleving?? Nijhuis:"Ik kan goed in de spiegel kijken. Ik vind het geen exorbitante beloning." (volgens de oude regeling toucheerde hij in 2014 900.000 euro incl. een bonus van 370.000). Hij hoeft dus geen tweede gratis bril van Pearle om in die spiegel te kijken. Die bonus krijgt hij gewoon zonder iets extra's te doen, behalve zijn werk. Deze man houdt overal droge ogen bij, denk ik, behalve als mensen leuteren over zijn salaris, dan schiet hij vol.

Duurzaam leven wordt steeds eenvoudiger. Een plantenbak die zelf om water vraagt, ruitenwissers die voelen dat het regent en aanspringen. Wat te denken van de zelfdenkende vuilnisbak Bruno? Een bijgeleverde app vertelt je wanneer je het vuil aan de straat moet zetten of wanneer er een nieuwe zak in je emmer moet. Handig, want anders moet je steeds in die emmer kijken hoe vol die is. En wat het handigste is: je veegt het vloervuil naar deze plastic vuilnisbak in de keuken en floep, hij zuigt zelf het vuil dat voor de gleuf ligt automatisch naar binnen. Crowdfunding zorgde voor de ontwikkeling van dit vernuftige apparaat. Fantastisch, want ik ga nu echt nooit meer met stoffer en blik iets van de vloer vegen, optillen en dan weer laten zakken in die vuilniszak in die Brunobak.

Dan was er Elon Musk (persoonlijk vermogen geschat op 11 miljard euro), directeur van de succesvolle elektrische Tesla die toch ook een kronkel heeft:"Ik wil niet afhankelijk zijn van één planeet. Hij wil naar Mars en hij is niet de enige. Dat lijken mij types die weinig liefde voor de aarde hebben, onze prachtige planeet. Musk:"Als we geen ruimtereizende beschaving worden, zijn we afhankelijk van  één planeet en dan neemt de potentiële levensduur van de menselijke beschaving meteen significant af. Dat moeten we voorkomen." Hij heeft prima ideeën over duurzame energie, maar op dit punt lijkt er een steekje los. Gelukkig wordt de lange (heen)reis een stuk aantrekkelijker doordat het bedrijf Argotec nu een expressomachine heeft ontworpen speciaal voor in de ruimtecapsule waar gewichtloosheid heerst. Er hoeft nu geen vieze instant koffiepoeder meer mee dus. Melk opschuimen voor een cappucino is helaas nog niet mogelijk. Maar dat is een kwestie van tijd. Daar komt vast een crowdfundingsactie voor.

Waar ik echt blij van werd is de slimme wc uit Japan. Deze heeft een verwarmde bril en een heus bedieningspaneel met een omvangrijk keuzemenu met tientallen knopjes. Dat een wcpot een gat heeft zal duidelijk zijn (onze ecotoiletten buiten overigens niet, dat blijft behelpen in de kou), maar dat de pot een gat is, namelijk in de markt, dat is nieuw. De warmtestralers uit alle richting en een föhn zorgen voor opperst comfort. Voordat ik de betekenis van al die knopjes heb uitgevogeld, ben ik al van deze innovatieve pot ogestaan. Een aanrader, zou ik zeggen en een energievreter van het smerigste water.

Robijn Zwitsal komt eindelijk met een wasverzachter met babygeur, dankzij een paar fans op Facebook die met dat idee kwamen. Het is de succesvolste productvernieuwing van 2014. Daar heb ik nu mijn hele leven op gewacht, die heerlijke babygeur. Wat een vernuft! Echt waar? Ik denk het niet, ik heb nog nooit wasverzachter gebruikt. Mijn was wordt zacht in de wind en bleek in de zon, zonder dennengeur, zonder babygeur, gewoon puur en heerlijk fris.

Mag het ietsje duurder?

Steggemans' mijmering (24)

steggeman mijmert 002

Waar ik de laatste tijd een beetje moe van word zijn aanbiedingen middels advertenties waarbij het enige dat lijkt te tellen is de prijs. ‘Nog meer voordeel’ Waarom nooit nadelen benoemd? ‘Tweede product gratis’. Hoezo gratis, waarom gratis? Waarom moet ik gelokt worden een tweede product voor niets mee naar huis te nemen?  Waarschijnlijk gooi ik het over een tijdje weg, omdat ik teveel heb gekocht. ‘Aanbieding, alleen vandaag!’ Denk je nu echt dat er morgen niet weer een aanbieding komt? We worden voortdurend opgejaagd om voor het goedkoopste product te kiezen. Er is zelfs een supermarkt waar je een product dat je elders goedkoper hebt zien liggen daar voor die lagere prijs meekrijgt. Supermarkten maken elkaar (en de consument) gek met hun aanbiedingen, stunts, zegeltjes, bonuskaarten, airmiles en waardebonnen. Immers, wij zijn toch niet gek dat we al dat voordeel aan onze neus voorbij laten gaan? Of toch wel? Producten die de supermarkt kwijt wil worden in een grote mand gesmeten met een bord erin ‘Pak mee. 2 voor de prijs van 3’. Nee, zo staat het er nooit. Hoe en waarom is ons eigenlijk geleerd dat goedkoop beter is dan duur? Ooit heb ik immers ook geleerd dat goedkoop=duurkoop. Dat is ouderwets gedacht en tevens waar. Duurkoop is goedkoop op de lange termijn, simpelweg omdat het product lang meegaat. Modern gedacht is korte termijnvoordeel echter belangrijker dan lange termijn. We willen helemaal niet uitstellen, we willen NU voordeel. Daar zijn we mee geïndoctrineerd. Dus ook: niet sparen, maar lenen.

Maar er is een uitzondering op deze goedkooptegekte: de autobranche. Daar wordt kwaliteit breder uitgemeten dan lage prijzen. Met een parafrase op Marsman mijmer ik dan “Denkend aan autoreclames zie ik glanzende bolides eenzaam door woestijnen gaan, banden door de snelheid schijnbaar stilstaan.” Stuurbekrachtiging, stoel- , stuur- of achterruitverwarming, cruisecontrol, parkeerverwarming (gemakkelijk te bedienen met je smartphone), panoramisch dak, navigatie en nog veel meer technische hoogstandjes staan centraalin de perperdure reclamespots, niet de prijs. Zijn mannen- want op hen lijken de reclamefilmpje toch de meeste indruk te moeten maken - gevoeliger voor kwaliteit dan vrouwen? En mogen vrouwen zich dus vooral aan de koopjes vergapen bij onze grootgrutters? Het lijkt me stug, maar vrouwen doen natuurlijk wel de meeste boodschappen, dus worden zij lekker gemaakt (of doodgegooid) met aanbiedingen. Als voedsel zo goedkoop wordt aangeboden, zo goedkoop dat de boer er nauwelijks een boterham aan overhoudt, is het logisch dat mensen het weerloze voedsel weing van waarde vinden. Dan is het ook niet erg dat je een derde van het gekochte voedsel na een te lang verblijf in de koelkast wegflikkert. Je hebt immers al weer wat nieuws gekocht. Ja toch, niet dan?

Laten we beginnen voor een ei een euro te betalen. Hoeveel vierkante meters kunnen we daarmee wel niet aan de kippen teruggeven? En dan voor een hele kip die geen zes weken maar vier keer zo lang heeft geleefd, tellen we dan met plezier twintig euro neer. Gewoon een beetje rechtvaardigheid voor de boer en de kip. Die nieuwste smartphone kan heus wel een jaartje wachten. Ja toch, niet dan?

Resistentiemanagement voor zuchtende boeren

Steggemans' mijmering (23)

 

steggeman mijmert 002

Een zwaar onderschat probleem in de huidige grootschalige landbouw en veeteelt is de verloederde kwaliteit van de bodem. Door jarenlange bewerking met ploeg en kunstmest (plus een uitputtende lijst met chemische bestrijdingsmiddelen, oh nee, gewasbeschermingsmiddelen) is het bodemleven bijna geheel gedood, met als gevolg een enorme erosie en steeds vaker resistentie bij 'onkruiden' die men wil uitroeien. Ik ontdek steeds meer overeenkomsten tussen de landbouw en de ziekenzorg Ik noem het geen gezondheidszorg: artsen - en chirurgen vooral - gaan niet voor genezing, ze gaan voor een keur aan behandelingen....Behandelingen te over: snijden (opereren), spuiten (inenten), branden (bestralen), vergiftigen (chemokuren). Ho even, Steggemannetje, nu maak je het te grof, effe dimmen!

Nou goed dan, opnieuw. In de landbouw lees ik steeds meer alarmerende verhalen over mislukte pogingen om resistente onkruiden te bestrijden. (Ooit onkruid in een plantengids opgezocht? Nee natuurlijk, want het bestaat niet en het vergaat dus ook niet.) Zoals een boer 'onkruiden' bestrijdt door ze dood te spuiten, zo bestrijden dokters ziektes. En de talloze goedbedoelende ziektefondsen met hun enthousiaste collectanten doen er aan mee: 'help mee het gevecht tegen (ki)kanker te winnen'. “Laat het hart van de stichting kloppen”. Ik ben helaas al overleden...Het gevecht tegen ziekten leidt niet tot gezondheid.. De natuur heeft een eigen methodiek die verrassend eenvoudig is. Een kruid komt op omdat er bepaalde stoffen in die bodem ontbreken en dat kruid zorgt ervoor dat de verstoorde balans hersteld wordt. Maar als je spuit of uittrekt komen dezelfde 'onkruiden' elk jaar weer op en dan worden bepaalde planten resistent tegen het gif. Ze kunnen er tegen en vermenigvuldigen zich vrolijk, tot wanhoop van de spuitende boer, pardon loonwerker met grote machine. In tijdschrift "De Boerderij" lees ik dat we 'resistentiemanagement' nodig hebben. Ik wens de resistentiemanagers veel succes, maar ik verzeker je: spuiten is een doodlopende, nee doodmakende, weg door de akker, je wint het nooit van de natuur door te spuiten.

In een gezond leefsysteem met grote biodiversiteit is geen plaagbestrijding nodig. Alle noodzakelijke vitaminen, mineralen, sporenelementen en organismen zijn aanwezig om gezonde planten voort te brengen. Plagen komen alleen voor in monoculturen bij planten die lui zijn gemaakt met kunstmest. De grootschalige landbouw (ook de biologische) grossiert in monoculturen. Dus zou ik zeggen: terug naar de basis, terug naar een gezonde bodem. Een gezonde bodem levert gezonde gewassen. Als mensen die gewassen eten, worden ze sterk en gezond. Hoe dan? Mensen ontwikkelen met volwaardige voeding uit een levende bodem een gezond immuunsysteem.  Juist die noodzakelijke mineralen, sporenelementen en ontbreken steeds meer in het huidige supermarktvoedsel. Wat mij betreft mag het Resistentieorkest opgeheven worden. Scheelt een boel geld.

Actie bij Action op een koopje

Steggemans' mijmering (22)

steggeman mijmert 002

Terwijl ik de inhoud van de (dure) stofzuigerzak zit te legen op een uitgevouwen krant (gaat op de composthoop. de zak gebruik ik opnieuw), zie ik dat beide pagina's gevuld zijn met talloze koopjes bij de Action. Ik ken die zaak niet, maar laatst sprak een vrijwilliger erover als een plek waar je heel goedkoop dingen kunt kopen. Als iets 'heel goedkoop' is, dan gaan bij mij de alarmbellen rinkelen, want meestal belooft het niet veel goeds, behalve voor de portemonnee van de argeloze koper. Een 'pedaler step scooter' voor kinderen kost 70 euro, maar er staat 69,95, de oeroude truc om iets goedkoper te doen lijken. Een voordeelflacon douchegel ligt te grijp voor 2.99. Nadeelflacons kon ik nergens vinden, maar het antwoord is even simpel als schokkend: een voordeelflacon IS (sorry, dit is geen afkorting) een nadeelflacon. In douchegel zit nogal wat materiaal waar de oceanen helemaal niet blij mee zijn: een plastic soepgebied van ongekende omvang is het gevolg van de dagelijkse doucherage. Wasverzachter voor 1.60 (pardon 1.59). 'Fresh, blue, spring feeling of lemon tree'. Dat is de grootste totaal overbodige watervervuiler die je maar kunt bedenken en dan te weten dat als je de was in de wind droogt, deze heerlijk soepel en fris aandoet, gratis. En ja hoor, ook Action probeert klanten te trekken met loombandjes, 'diverse soorten 250/300 stuks voor 60 cent (pardon 0,59 euro)'.  Ze bieden er ook nog een 'loombandssorteerdoos' bij aan, ook van dat zachte plastic dat stank produceert en giftig is, voor 5 euro (pardon 4,99).

Vraagtekens plaatste ik bij het 'corrigerend ondergoed (alleen voor dames tot mijn verbazing) met engelse termen als 'singlet', 'bodystocking', 'slip of boxer' en 'legging' vanaf 2,60 (pardon 2,59). Verdrietig werd ik pas van een keurige dames trainingsbroek voor niet meer dan 3 euro (pardon 2,99). Als ik met een uurloon van 45 euro, gebruikelijk voor een ambachtsman, twee keer moet lopen om het ding naar de auto (die ik niet heb) en van de auto naar mijn kleerkast te sjouwen, dan heb ik al drie euro uitgegeven, of verdiend... Ik denk dan: wat heeft de maker van deze trainingsbroek, vast ergens in Thailand of India, gekregen als loon? Dan heb ik de vliegkosten niet eens meegeteld. 

Wat hier als goedkoop wordt aangeprezen tast het aardse 'kapitaal' ernstig aan. Het stinkt naar onrecht, uitbuiting, verspilling. Dat zijn termen die passen bij het aanbod van de Action. Gelukkig zie ik een 'home wax moods geurverspreider' voor 1,60 (pardon, u raadt het al). Het lijkt me prachtig de Action uit te roken met hun eigen verdachte geurtjes. Gauw nog even 'must have schoolspullen' meepakken: pennen, stiften, potloden in plastic verpakking natuurlijk 'for big mistakes' staat er in vette letters bij. Inderdaad, Action lijkt een Big Mistake van het kapitalisme. Nu nog even de boodschappen inpakken. Ik word op mijn wenken bediend rechts onderaan de pagina: een trolley reistas kan ik voor 10 euro (mis! geen 9,99, maar 9.95) weghalen. 'Prijsstunt' staat erbij. Inderdaad, die pak ik vlak voor de kassa nog even mee. Spaar ik mooi 20 euro voor de taxi uit om alle rotzooi naar huis te vervoeren. Mijn winst? 10,05 euro! Zo effe uitblazen met mijn vermoeide hoofd op een 'eendenveren hoofdkussen' van 1200 gram voor 4,99 euro. Slaap zacht, Action!

Klimaatverandering geen issue...

Steggemans' mijmering (21)

steggeman mijmert 002

Onlangs viel mijn oog in de linker kantlijn van pagina 7 van Trouw op een artikeltje over klimaatverandering. Normaal lees ik die tienregelige stukjes niet, ik snel de koppen en zelfs die niet allemaal. Toch sprong deze eruit. De inhoud? Het afbreken van de ijskap van Antarctica gaat vele malen sneller dan de wetenschappers voor mogelijk hebben gehouden. Over 40 jaar leidt dat volgens hun berekeningen tot een zeespiegelrijzing van anderhalve meter...Dat was even schrikken. Inderdaad even schrikken en dan snel weer verder met koppensnellen. Ik dacht:”Waarom staat dit alarmerende bericht niet met vette letters op de voorpagina van Trouw? Dit is aardenieuws, ja breaking wereldnieuws. Het gevolg zal zijn: gigantische overstromingen in grote steden als New York, Rotterdam en Bangla Desh, miljoenensteden die in lage delta’s liggen te wachten op die grote overstroming. Ik wilde het artikeltje uitknippen, vergat dat N.B. en toen mijn geheugen mij een paar weken later op deze omissie wees, kon ik de bewuste krant niet meer vinden. Ik sta dus ook niet in voor de juistheid van de cijfers die ik hierboven heb genoemd. Maakt dit ‘vergeten’ deel uit van de menselijke neiging ongewenst nieuws te verdringen? Maar waarom, als we beseffen dat onze toekomst en die van onze kleinkinderen op het spel staat? Wij zouden toch direct in actie moeten komen? Niets van dat al, we 'vergeten' het, we stoppen het weg. Deze benadering is net zo ver-van-mijn-bed als de benadering ‘not-in-my-backyard’ van mensen die geen windmolens willen, maar wel een warm bubbelbad en een energieslurpend metersgroot flatscreen aan de wand.

De enige reden die ik op dit moment kan verzinnen is deze: we kunnen er niets mee. Ons brein verklaart autonoom deze dreiging als zo immens dat wij als individu niets kunnen beginnen. Vanzelf begint het vergeten en verdringen. Wat een opluchting, het ligt niet aan mij! Ik moet toegeven dat ik op feestjes niet vaak scoor met een vertoog over klimaatverandering en de ‘onzichtbare’ hand die het nietige homo economicusje zelf daarin heeft, ook al zou ik vaker de rol van de mens in de opwarming van de aarde ter sprake brengen. Maar ook natuurlijk de mogelijkheden die we allemaal als bewust homo ecologicusje hebben om de opwarming te stoppen door minder energie te gebruiken, direct en indirect (via de producten die wij kopen en gebruiken). Ik ben er nog niet uit, maar misschien helpt de advertentie die ik net in de krant zie mij verder: geheel verzorgde cruise, naar Antarctica. Toch maar doen, voordat het te laat is?... 

Meer,meer,meer

Steggemans' mijmering (20)

steggeman mijmert 002

“Kijk duizenden films en series!” wordt mij bevolen op een reclamebord op het station. Ik laat deze boodschap even bezinken.. Duizenden films...en series. Ineens dringt de onzinnigheid van deze boodschap tot mij door. Ik sla aan het (hoofd)rekenen, want dat heb ik nog geleerd, weliswaar met behulp van mijn vingers, vooral voor het onthouden. Een film duurt 2 uur voor het gemak. Een serie beslaat gemiddeld toch zeker tien afleveringen van laat ik schatten een uur. Ik besluit voor het gemak 3000 films te gaan bekijken en 10 series. Dat maakt samen 6100 uur. Stel dat ik per dag 2 uur kan vrijmaken, ja per dag, dat is niet niks, behalve in het weekend, dan zal ik  6100 gedeeld door 2= 3050 dagen films kijken. Met 5 per week betekent dat vanaf vandaag de komende 610 weken gevuld zijn. Dus kan ik de komende 12 jaar niet meer, naar de bioscoop, het theater of concertzaal, behalve in het weekend dan. Wie bedenkt zo’n slagzin?

 

Er zijn nog veel meer mogelijkheden op deze wereld vol dwaasheden: op 500.000 plaatsen op de wereld bellen bijvoorbeeld, of op 50.000 plaatsen geld uit de muur trekken of 40.000 artikelen uit de grotere supermarkt kopen. Hoe lang zou ik daarmee bezig zijn? Ik houd het simpel: ik neem per week 40 artikelen in mijn winkelwagentje mee naar de kassa. Dan heb ik na 1000 weken elk product 1 keer geproefd. Als ik dat voor elkaar heb, ben ik 40 jaar ouder...D.w.z. over de honderd. Dat gaat niet lukken, want als ik al de rommel die in die 40.00 artikelen verwerkt zit verorberd heb, dan is het lichaamsgehalte aan kleurstoffen, geurstoffen, smaakstoffen, smaakversterkers, emulgatoren, glucamaten, broodverbeteraars, cyclamaten, bij mij zodanig toegenomen dat ik al ver voor mijn honderdste verjaardag ben overleden aan al die ballast. Vervolgens beland ik in de kist en dan begint de volgende ellende: ik vergiftig de omliggende grond zodanig met deze stoffen plus alle residuen van de medicijnen die ik heb moeten slikken om de opgelopen ziektes te bestrijden en  ‘gezond’ te worden of te blijven, dat de wormen, bacteriën, schimmels en fungi die mij normaal gesproken lekker oppeuzelen schielijk het hazepad kiezen als ze in de buurt van mijn lijk arriveren. Mijn voormalig lichaam slaagt er niet in te composteren en tot voeding te dienen voor de volgende generaties. Op mijn graf weigeren bloempjes te bloeien. Dus ik verlaat dit leven als een weinig duurzaam gifbeltje. Ik scheep de volgende generaties op met mijn rotzooi, gewoon omdat ik mijn menu niet beperkt heb tot groenten, granen, vruchten, noten en zaden. Slechts EEN antwoord kan mij nu nog redden:

VAARWEL supermarkt, ik heb je niet nodig, WELKOM vruchtbomen, notenbomen, fruitstruiken, ik lust je rauw.

Nu is de sport aan de beurt

Steggemans' mijmering (19)

steggeman mijmert 002

Allerwegen wordt er kwantitatief en kwalitatief aan duurzaamheid gewerkt.  Elke krant besteedt er geregeld aandacht aan. Bedrijven dragen hun steentje bij, helaas ook nogal eens in de vorm van ‘windowdressing’ of ‘greenwashing’ van producten en diensten die weinig met duurzaamheid uitstaande hebben. Bijna alle segmenten van de samenleving zijn er echter serieus mee bezig: mode (ecodesign), voeding (bio/eko), vakantie (verantwoord tourisme), bankieren (duurzaam beleggen), transport (elektrisch rijden), energie (zon/windcooperaties) enz. Er is echter één maatschappelijk fenomeen dat zich tot nu toe niets aantrekt van de noodzaak van duurzaam gedrag t.b.v. de komende generaties en dat is SPORT.

Sport is gezond, heet het, sport voorkomt obesitas, sport verbroedert, sport vermaakt. Allemaal waar, tot op zekere hoogte. Ik heb jarenlang op hoog niveau met veel plezier gevolleybald. Maar op dit moment lijken de sportorganisaties meer oog te hebben voor prestaties en geld dan voor duurzaamheid, een soort blinde vlek. Laat ik beginnen met een tamelijk onschuldige bezigheid: het machinaal maken van sneeuw als deze niet gevallen is voor de periode dat de Olympische Winterspelen gehouden worden. Skien is eigenlijk niet erg duurzaam: voor de pistes zijn vele bomen gekapt, wat erosie van berghellingen, lawines en modderstromen tot gevolg heeft. De meeste vakantiegangers staan hier denk ik niet bij stil. Iets verder gaat het maken van ijs als het niet vriest om de wedstrijden te kunnen houden op de door ons geplande data. We leggen ijsbanen neer waar u maar wilt: in het subtropische Sotsji, in het Olympisch Stadion van Amsterdambij een buitentemperatuur van 10 graden C, desnoods in de Sahara als sponsors het willen betalen.

Een graadje erger maakt de directie van de Tour de France het als ze wielrenners in Bordeaux laat arriveren, hen vervolgens op het vliegtuig zet om hen de volgende dag vanuit Pau doodleuk verder te laten fietsen...Touringcars zijn blijkbaar al niet goed genoeg meer. Tijdens de WK voetbal logeerde het Nederlands elftal op 1000 km afstand van het stadion en ook daar werden de verwende knapen per vliegtuig vervoerd. Ik had wel erg met hen te doen omdat ze klaagden over vermoeidheid van de vliegreizen die in hun stramme benen zat. En hoe zit het dan met al die profs en amateurs na afloop van hun wedstrijden en trainingen: DOUCHEN MOET, met gel, schuim of andere zeepmiddelen vol minuscule plastic stukje vulmiddel in de flacons, zoals onlangs naar buiten kwam... Nog één voorbeeld dan: WK voetbal in Zuid Afrika: negen voetbalstadions gebouwd, elk voor een paar wedstrijden van 2x45 minuten in een sport die in dat land nauwelijks beoefenaren kent. Hoe staan die stadions er nu bij? Leeg, ongebruikt, iconen van spilzucht van de FIFA. Moeten wij dan over een tijd die WK of Olympics gaan organiseren en ook opgescheept blijven met  overbodige stadions en luxe hotels die nooit meer volstromen?

Oke, er IS een stukje duurzaamheid in de sport: in de vorm van kunstgras op de velden. Die hoef je geen water te geven bij droogte, die hoef je niet te herstellen na al te ruw spel, die kunnen nat worden zonder dat een sliding in de modder eindigt. Wedstrijden hoeven niet meer afgelast te worden omdat de grasmat niet bevriest of doorweekt is van een paar plensbuien. Dat kun je de clubs nageven: hierin zijn ze weerbestendig, maar nog verre van klimaatneutraal. Laat ze ophouden met die plasic flesjes met energiedrankjes  Die kosten een vermogen aan water...Als ik de huidige sporters bezig zie op de t.v., dan zien ze er zo geknipt en geschoren, zo flamboyant en fris uit, zelfs na een wedstrijd. Ik mis de aanblik van een basketballer die aan de kraan lurkt, een keeper die een paar zweefduiken maakt in de modder van het strafschopgebied en er NIET meer uitziet: heerlijk!

Dierenwelzijn versus duurzaamheid?

Steggemans' mijmering (18)

steggeman mijmert 002

Sommige politici. zoals Helma Lodders (VVD) vinden de aanval op de plofkippenproductie een vorm van ‘modder gooien’. Dat mensen desondanks plofkip blijven kopen geeft alleen maar aan dat ze niet meer weten hoe een kip kan smaken. Daarvoor moeten we zo’n dertig jaar terug in de tijd gaan of een normaal gegroeide biologische kip eten, wat op hetzelfde neerkomt.  Dat mensen door de acties van Wakker Dier niet minder kip zijn gaan kopen, gebruikt ze als argument om de vleessector aan te moedigen zich vol trots aan het publiek te tonen. Prima idee: laat ze maar tonen hoeveel ruimte de dieren krijgen, hoe weinig antibiotica aan kippen worden toegediend en hoe duurzaam het veevoer geproduceerd wordt. Schrijfster (in Trouw 5 nov 13) maakt helaas geen onderscheid tussen kip eten en plofkip eten. In ieder geval hebben consumenten veel minder plofkippen gegeten. Immers diverse supermarkten verkopen deze wrakken niet meer en andere hebben beloofd te volgen. Wakker Dier gooit geen modder naar veehouders, maar klaagt als een waakhond de supermarkten aan. Die houden de vleesleveranciers, de boeren dus, in de  greep met wurgcontracten. Als je als producent niet meewerkt aan schaalvergroting of je levert niet dagelijks constante kwaliteit en kwantiteit, dan kun je het schudden: voor jou een ander ergens in het buitenland... Wakker Dier blijkt als professionele belangenorganisatie een succesvolle David te zijn tegenover de Goliath van de supermarkten.

De wijze waarop het meeste vlees in Nederland geproduceerd wordt, heeft met duurzaamheid weinig te maken, ook al doen steeds meer veehouders hun best om de omstandigheden voor dieren te verbeteren. De productie is uiterst efficiënt, maar dat is iets heel anders. Duurzaam betekent dat er in natuurlijke kringlopen wordt gewerkt, dat de kwaliteit van grond en (grond)water verbeterd wordt en dat dieren ruimte hebben om te leven zoals in hun aard ligt. Dat laatste levert smakelijk en kwalitatief goed vlees op. Maar zo zit de reguliere vleesproductie helaas niet in elkaar.

Oorzaak van de plofkipellende? Ons voedsel is veel te goedkoop. Vijftig jaar geleden besteedden mensen bijna 40% van hun inkomen aan voedsel. Nu is dat gedaald tot 10%. Een ei kostte dertig jaar geleden 25 cent, nu nog steeds. De zoveelste prijzenoorlog tussen de supermarktketens is een aanfluiting voor ons gezamenlijke gezonde verstand. Gezond en hoogwaardig voedsel mag van mij veel meer kosten.

Moeten kippen echt in zes weken klaargestoomd te worden om door hun poten te zakken? Heeft u ooit om plofkippen gevraagd? Met een normale groeitijd van 12 weken worden ze gewoon een paar kwartjes duurder. So what? Vlees blijft een luxe, voor nu en dan. Wij hebben geen auto, dus genoeg geld om dat daaraan te besteden. Met plezier.

Wat is er mis met geitenwollen sokken?

Steggemans' mijmering (17)

steggeman mijmert 002

Het woord geitenwollensokken roept bij veel mensen weerstand op. Het doet denken aan een voorbije periode (de 60-er en 70-er jaren) waarin pioniers biologische groenten gingen verbouwen, anderen de eerste biologische winkeltjes openden en weer anderen tegen de neutronenbom protesteerden. (bestaat die eigenlijk nog?) Vooral de sandalen met geitenwollen sokken die de mannen droegen moeten het ontgelden. Die winkeltjes en die sokken zien mensen nu als een tragisch relict uit een voorbije tijd. Daar kunnen we nu echt niets meer mee. Ze vergeten dat elke nieuwe trend begint met pioniers die hun nek uitsteken. Dat die nek destijds behangen was met kettingen en shawltjes in vele kleuren hoorde er gewoon bij. (If you come to San Francisco be sure to wear some flowers in your hair). Met geitenwollen sokken is niet veel mis, vind ik. Ze zijn oersterk en gemaakt van haar dat wordt geleverd door geiten die daarnaast ook nog melk voor kaas kunnen leveren. Handig voor de mens die geen gras kan eten. Geiten produceren minder methaan en CO2 dan koeien. En van koeienhaar maak je geen sokken. Met veel andere kledingstukken die de huidige ‘bijdetijdse’ mensen klakkeloos worden gedragen is helaas wel van alles mis, vooral bij de productie. Katoen slurpt water en maakt werknemers ziek door de ruimschoots gebruikte chemicaliën. We mogen eigenlijk wel erg blij zijn met die pioniers en early adopters van toen, want dank zij hen zijn er er nu ekoplaza's, fair tradewinkels, wattchers, windmolens en zonnepanelen en kun je nu spijkerbroeken kopen waar geen kinderarbeid aan te pas is gekomen. Een geitenwollen sokkenimago vormt tegenwoordig geen aanbeveling. Jammer, want we zouden de dragers eigenlijk moeten koesteren. Dankzij hen wordt er anno 2012 door Nederlanders meer dan een miljard euro uitgegeven aan biologische voeding...Leve de man die het bio uitvond van je hieperdehiep hoera. Voor de zekerheid even gebeld met de naburige geitenhouder en boerin die ook breit. Wat blijkt? Geitenwollen sokken worden gemaakt van SCHAPENWOL...

Lastige vragen over het klimaat

Steggemans' mijmering (16)

Wie kan bewijzen dat de opwarming van de aarde een feit is en door mensen wordt veroorzaakt?

Stel dat bovenstaande vraag beantwoord wordt, hoe groot is dan de kans dat u denkt dat u een van die mensen bent?

Waarom willen mensen bewijzen zien voor de menselijke invloed op klimaatverandering, terwijl ze aan alles voelen dat het klimaat verandert?

Hoopt u dat de vaststelling van het IPCC dat voor 95% vaststaat dat de mens de oorzaak is van de opwarming niet klopt, omdat er nog altijd 5% kans is dat God ervoor verantwoordeijk is?

Waarom houden politici zich koest en doen ze weinig om klimaatverandering een halt toe te roepen?

Hoe leeft u door, terwijl u geregeld leest en hoort over gigantische overstromingen en orkanen in diverse landen waar duizenden mensen dakloos worden?

Is klimaatverandering voor u weliswaar een feit, maar een waar je aan voorbij kunt leven?

Hoe voelt u zich bij uw keuze om 'het er niet over te hebben' met uw buren, uw vrouw, uw  zoon of uw kleinkind?

Is er verschil tussen de leefwijze van mensen in de Tweede Wereldoorlog en mensen in de huidige Grote Klimaatverandering?

Wordt u zenuwachtig als u weet dat bijna half Nederland bij een dijkdoorbraak een paar jaar onder water komt te staan en bijna driekwart van de bevolking van West Nederland bij een overstroming niet weg kan vluchten uit de Randstad, omdat iedereen tegelijk vertrekken wil en dus in de file staat totdat men langzaam verdrinkt of anderszins omkomt?

Hoe vaak heeft u als westerling overwogen naar het oosten te verhuizen i.v.m. het vooruitzicht op overstromingen vanuit zee of vanuit de grote rivieren?

Hoe wordt u de angst de baas dat uw huis onder water komt te staan door de klimaatverandering?

Was u opgelucht toen een paar klimaatwetenschappers het smelten van de gletsjers in de Himalaya 20 jaar te vroeg hadden voorspeld door een verschrijving? Dus dat ze niet in 2035 maar pas in 2055 zullen zijn weggesmolten?

Waarom praten u en ik niet dagelijks met elkaar over manieren om de klimaatverandering een halt toe te roepen?

We kennen de uitdrukking "na ons de Zondvloed", maar hoe zit het met "wij na de Grote Overstroming?

Was u opgelucht toen bleek dat Al Gore een paar berekeningsfouten had gepresenteerd in zijn beroemde 'Inconvenient Truth'?

Wat vertelt u uw kinderen over klimaatverandering en wat niet?

Wat vertellen uw kinderen u niet over klimaatverandering en waarom?

Dorst naar water

Steggemans' mijmering (15)

Wat is water toch een schitterend element... Stel je eens voor dat we geen water zouden hebben. Hoe spoel je dan je kopje om, hoe krijg je dan de vlekken uit je broek, hoe neem je dan je medicijnen in, hoe kun je de keukenvloer dan boenen, hoe  moet ik dan mijn handen wassen, of de planten water geven? Hou maar op, het is onbegonnen werk. Water is zo basaal dat het ontbreken ervan totaal ondenkbaar is voor mens en dier en plant. Hoe kostbaar en belangrijk water is ontdekten mijn vrouw en ik tijdens onze eerste wandeltocht door de Apenijnen in Italie. We hadden het leuk voorbereid met een kaart van Umbrie. Daar stonden de rivieren en beken op ingetekend. Op een dag waren we ver uit de bewoonde wereld aan het lopen en zochten een plek voor de tent. Water konden we nergens vinden of vragen. Uiteraard deden we zuinig met de laatste voorraad en bij het ontbijt namen we ieder slechts een slok thee. Deze dag zou het, zoals vaker, warm worden. De dorst begon toe te slaan, maar de op de kaart aangegeven stroompjes bleken geen water te bevatten. Hoe we ook luisterden in de hoop ergens een stroompje uit de berg te horen sijpelen, we vonden niets. De thermoskan was bijna leeg. Ik begon gras te kauwen in de hoop daaruit enig sap te peuren, maar dat was gortdroog. We werden rond twee uur in de middag een beetje wanhopig, want een dorp of huis kwam ook niet in zicht. Toen, in de verte om drie uur...geluid van ...stromend water....het klonk als muziek in onze oren. We begonnen te rennen met onze zware rugzakken om de oorsprong van het geluid te vinden. En achter een heg stonden we plotseling oog in oor met een wild stromende BERGBEEK. We wisten van vreugde bijna niet wat te doen. We namen heel voorzichtig een slok van het ijskoude water, dat we in onze mond een beetje opwarmden, want we hadden een lap leer in onze mond en plotseling veel drinken zou ons niet goed bekomen...We gingen de beek in om het zweet af te spoelen en toen we uit het water kwamen, zagen we een appelboom vol met heerlijke vruchten. De appelmoes die we toen gemaakt hebben, is nooit meer in smaak overtroffen. We hadden het paradijs hervonden...

Druk, druk druk...

Steggemans' mijmering (14)

"Hoe gaat ie?" "Goed, druk he..." Hoe vaak hoor ik dat niet om mij heen zeggen. Mensen hebben het druk, of laten we zeggen, beweren dat ze het druk hebben. Vaak zijn de mensen die dat zeggen helemaal niet zo druk bezig. Ze wekken slechts die indruk. Tegelijkertijd hebben mensen die het echt druk hebben vaak tijd voor je of voor een klusje. Geeft druk zijn status? Of biedt het de gelegenheid om je af te sluiten van verzoeken van anderen? In dat geval is het gewoon een beschermingsmechanisme: kom niet te dichtbij, want ik ben te druk (met mezelf) bezig. Je kunt inderdaad in gedachten behoorlijk druk met jezelf zijn. Werken op het terrein, maaiend, wiedend, zagend, schroevend, zingend, fluitend, steeds vaker mediterend kan het aantal gedachten tot grote hoogte doen stijgen; Gedachten over al het werk dat nog ligt te wachten, gedachten over wat niet af is, gedachten over wat anders moet dan het nu is. Vooral dat laatste is iets waar ik geregeld tegenaan loop: dingen gaan niet zoals ik wil of zoals ik verwacht. Ik fiets naar het station en krijg een lekke band. Dat betekent meteen vertraging, want plakken duurt min. 10 minuten en dan haal ik mijn trein niet meer. De volgende gaat een half of op za./zo. een heel uur later. Die tijd heb ik niet. Er was een periode dat ik elke paar dagen een lekke band kreeg. Ik zou bijna geloven dat het een bedoeling had. Ik houd niet zo van die zogenaamde boodschappen die uit toevallige gebeurtenissen zouden zijn af te lezen. Maar toen ik de vijfde lekke band op rij had, dacht ik toch even: zou ik misschien even de pas moeten inhouden? Ik heb dat gedaan en tevens besloten voortaan, als ik met de trein op reis ga, een uur eerder te vertrekken dan volgens de dienstregeling noodzakelijk is. Dat geeft me rust. Als de trein vertraging heeft, wat toch vrij geregeld gebeurt met Arriva en NS, heb ik geen probleem, want ik ben er op voorbereid. Als ik een lekke band krijg, kan ik gewoon de tijd nemen om hem te plakken. "Hoe gaat ie?" "Goed, rustig he..." Ik heb nog altijd veel te doen, ha ha.

"Ik ben toch niet gek...?!

Steggemans' mijmering (13)

"Ik ben toch niet gek?!", brult een MediaMarktkoopman vanaf mijn tv-scherm de kamer in. "Wir leben Autos" klinkt even later uit de mond van een betrouwbare vijftiger, terwijl een Volkswagen getoond wordt. Dan, tijdens het blinken van het Citroenlogo bij een duistere achtergrond, fluistert een charmante Francaise onzichtbaar "Creative technologie". Na het weerbericht hoor ik tot mijn verbazing dat het weer "mede mogelijk werd gemaakt" door een beroemd merk. Weer later "knock, knock, knockt" een fonkelende Peugeot "on heavens door". Naarmate ik meer reclames op televisie zie, voel ik mij steeds vreemder. Is dit de wereld waarin ik leef? Niets van al die beelden heeft ook maar iets te maken met wat ik elke dag meemaak en doe op de Praktijkschool voor Duurzaamheid. Ook word ik nog uitgenodigd te stemmen voor de Gouden Loeki. Mag ik ook nog de beste onzin van al die reclames belonen met een stem. Als die STER-reclames geen effect zouden hebben, zouden ze al lang verdwenen zijn van het scherm. Maar elke dag komen er tientallen boodschappen langs die tonnen gekost (en blijkbaar ook voor de fabrikanten opgeleverd ) hebben, gezien de somtijds spectaculaire beelden met massa's mensen op exclusieve lokaties ver van mijn bed. Veel zaken die vroeger gewoon waren, zijn nu gek en wat toen abnormaal  heette is nu gewoon. Brullen op straat bijvoorbeeld (voetbalsupporters), je tuin vol leggen met tegels en versieren met enkele (pot)planten (bewoners van Vinexwijken), een paar keer per jaar vliegen naar verre oorden (wie niet?), elke dag vlees op je bord leggen (de meesten), Toch zeg ik: "Ik ben toch niet gek" als ik met vouwfiets en trein de meeste reizen maak? "Ik ben toch niet gek" als ik vlees noch vis eet? "Ik ben toch niet gek" als ik (nog) geen I-phone, I-pad of bubbelbad heb aangeschaft? Als ik mijn gedrag vergelijk met de meerderheid van de bevolking, ben ik wel degelijk gek, goed gek. Maar ik heb geleerd dat vergelijken meestal niet blij maakt. Wat mij blij maakt is geinspireerd bezig zijn met het welzijn van de aarde, het water, de lucht, kortom met al datgene dat ons leven hier mogelijk maakt. Helaas is de MediaMarktkoopman in mijn ogen knettergek dat hij de uitputting van de aardse grondstoffen snel dichterbij brengt met de verkoop van al die electronica. Maar ja, weet hij veel? Hij is niet getraind in duurzaam denken of doen. Als het maar verkoopt, is hij blij. Economische groei, weet je wel. Oh ja, ik moet nog even een pakket lege audiocd's kopen. Bij de MediaMarkt. Ik ben toch niet gek?!

Duurzaam leven: moeiteloos, voordelig en vooral: een goed gevoel?

Steggemans' mijmering (12)

"In het boek 'Groen leven. Zo doe je dat' leest u hoe u moeiteloos een duurzamer leven leidt. Dat levert u, naast een goed gevoel, ook nog eens een flinke besparing op! Het boek behandelt eenvoudige en haalbare keuzes die uw leven aangenamer én voordeliger maken." Aldus een aankondiging op de website van ons aller Consumentenbond. Allereerst vind ik het geweldig dat de bond eindelijk eens iets over duurzaamheid publiceert, al is het maar de aankondiging van een boek. Te vaak blijft de bond steken in prijs-kwaliteitvergelijkingen zonder dieper door te steken naar de impact van de productie van allerlei waren. Maar nu even over de taal: ‘moeiteloos een duurzamer leven leiden’ en ‘keuzes die uw leven aangenamer en voordeliger maken’. Het moet blijkbaar allemaal vlot en soepeltjes lopen. Mensen moeten vooral niet de indruk krijgen dat duurzaam leven harde noodzaak is. Met andere woorden: het moet vooral leuk en gezellig blijven. Dat duurzaam leven ‘voordeliger’ is, klinkt natuurlijk ongelooflijk aantrekkelijk. Het lijkt me stug dat er in zal staan dat je bijvoorbeeld beter niet kunt gaan vliegen naar Spanje, Griekenland of Turkije. Die keuze lijkt me namelijk niet zo moeiteloos, gezien de onstilbare trek die mensen meermalen per jaar in vliegvakanties hebben. Het wordt wel voordeliger natuurlijk. Onlangs zag ik bijvoorbeeld een aanbod voor een vliegreis naar Turkije voor bijna 100 euro... Dat is echt enorm voordelig en enorm niet duurzaam. De keuze voor een duurzaam leven vraagt zorgvuldig afwegen, tijd, aandacht en volharding. Ik ervaar dat niet als zwaar, omdat ik het als bijdrage aan de wereld beschouw.

Echte duurzaamheid vraagt bewustwording van de weg die we in de westerse maatschappij zijn ingeslagen en die bij ongewijzigd beleid naar de afgrond leidt. Hou het nou toch gezellig, hoor ik u denken. Komt ie toch nog met doemdenken aan. Nee, het  zijn de conclusies van heel veel onderzoeken die ons waarschuwen. Verwacht niet te veel van onze overheid, ga zelf aan het bewustwordingswerk zou ik zeggen. En denk nog eens aan die oude rot die de zondvloed zag aankomen. Hij bouwde een ark. U weet wel: Noach.

Tijd en geld

Steggemans' mijmering (11)

De mens is altijd weer op zoek om zaken in kortere tijd te doen, efficienter aan te pakken en dit alles met minder energie. Dit streven, dat ik in mezelf uitermate goed herken, lijkt onuitroeibaar. Ik probeer op de boerderij bijvoorbeeld zaken met elkaar te combineren. Als ik naar de hooiberg moet, neem ik spullen mee die daar in de buurt nodig zijn of  daar op hun plaats zijn. Doe ik dat niet, dan zou ik veel vaker heen en weer lopen. Om een idee te geven: even naar de hooiberg op en neer lopen is al gauw 150 meter. Voorheen liep ik om de paar dagen tot voorbij de hooiberg, naar de compostbakken om de emmer met groente'afval' daar te legen. Nu hebben we een groenmand ingesteld vlak bij de keuken. Eens in de twee maanden legen we die mand en brengen de schillen, klokhuizen, koffieprut e.d. in een kruiwagen naar de compostbakken. Met een stappenteller heb ik eens uitgerekend hoeveel ik op een gemiddelde dag liep, heen en weer. Dat was bijna 5 kilometer. 5 kilometer ergens heen lopen en weer terug naar de boerderij lopen, dat ging me eigenlijk te ver. Ik breng ook niet elke dag een fles naar de glasbak, 1,5 km hier vandaan. Eens in de drie weken neem ik alle flessen mee als ik naar het dorp fiets.

Mondiaal doen we precies hetzelfde: efficient transporteren van goederen. We brengen oesters (of mosselen?) per vrachtwagen naar Marokko waar een aantal vrouwen voor ons deze schaaldieren van hun schelp bevrijdt. Onderwijl rijdt de vrachtwagen vol met kisten sinaasappels terug naar Nederland. Handig en efficient. Dankzij de tot nu bijna onbeperkt gewaande voorraad aan diesel transporteren we zoveel voor zo weinig geld. Doordat we geen accijns op kerosine, een zeer vervuilende brandstof, heffen kan ik voor 69 euro naar Milaan vliegen, bijna net zo duur als met de trein van Winterswijk naar Den Haag... Zou het transport of de diesel de prijs moeten opleveren die het transport in zijn geheel kost aan olie, ruimtegebruik, grondstoffenbeslag, luchtvervuiiling en andere schade aan ons leefmilieu, dan zouden we met ons voedselpakket heel wat duurder uit zijn. Was het maar zo, dan zouden we ons dagelijks brood wel een stuk meer waarderen. Nu kunnen we brood van een dag oud niet eens meer kopen: de bakker mag het niet in de etalage leggen. Prof Collin Gamble rekende uit dat de huidige olieproductie het werk van 22 miljard menselijke slaven die 24 uur onafgebroken aan het werk zijn 'regelt' met machines en voertuigen... Je zou zeggen fijn dat we dat zware werk niet meer hoeven te doen. De andere kant van de medaille is dat 30% van de Nederlanders door gebrek aan beweging veel te dik is. Daarvoor moeten we dan weer flink wat agogen, sporttrainers en wethouders aan het werk zetten om de bevolking aan het bewegen te krijgen. Ik zou zeggen: laat al die spinners en sporters lekker op het land werken, dan hoeven ze geen geld meer te besteden aan de sportschool, zijn veel buiten en gaan zich steeds gezonder gedragen en zich beter voelen.

Hippe Groenten

Steggemans' mijmering (10)

Het lijkt wel of zaken die van belang zijn niet meer hun belang mogen ontlenen aan het feit dat ze al jaren of eeuwen hun belang of nut hebben bewezen, als je begrijpt wat ik bedoel. Laat ik het toelichten. Iedereen kan op zijn spaken natellen dat fietsen gezonder is dan autorijden, maar dat is niet meer voldoende om mensen tot fietsen te bewegen op weg naar hun werk of de winkel. Daarvoor moet je andere taal uit de kast halen, bijv. dat het 'leuk' is, dat het 'trendy' is om als manager het kantoor binnen te komen met je Brompton (de Rolls Roys onder de vouwfietsen) in de hand op zoek naar een plekje onder de balie. De auto kan immers best 'een dagje zonder u'. Het is niet gewoon gezond zelf groenten te verbouwen, nee, het is 'hip' om 'vergeten groenten' te 'vertroetelen' in eigen tuin. Een Toyota Prius koop je tegenwoordig niet meer omdat deze hybride minder lucht vervuilt door de mogelijkheid over te schakelen van benzine naar accu, nee deze auto koop je omdat het inhoud geeft aan jouw 'lifestyle', omdat het jou een moderne 'uitstraling' geeft, net als jouw ecocotton Tshirt jou een gevoel van 'vrijheid' geeft. Dat een Zeeman Tshirt arbeiders op de katoenplantage ziek maakt door de chemicalien die ze op de planten moeten spuiten is een feit, maar svp niet teveel aandacht voor dat feit. Dat zou alleen maar het plezier van jouw keuze voor 'echt' katoen vergallen. 'Natuurlijk' is biologisch 'logisch', maar als je je niet flink verdiept in de verschillen tussen alle soorten eieren, dan denk je ten onrechte dat scharreleieren bijdragen aan het welzijn van de kip. Scharreleieren zijn binnenkort niet 'fout' omdat een vierkante meter niet veel bewegingsvrijheid geeft aan 6 kippen, nee, ze zijn straks 'hopeloos ouderwets'. Wat is dat toch voor een 'mode' om de dingen niet meer bij de naam te noemen, maar ze te overgieten met een sausje van 'wellness' en 'beauty'. Waarom rijden auto's in de reclamespots toch altijd in de meest afgelegen woestijnen en prachtigste berglandschappen rond? Het geeft de auto het 'imago' van 'avontuurlijk' en 'dynamisch'. Ik begrijp het: zo'n glanzende bolide, staande in een file in de Randstad, daar is weinig 'opwindends' aan, hoewel...hoeveel mensen winden zich niet op als ze in de rij moeten wachten? Ach ja, straks is je opwinden in de file 'zo 2011' Nee, dan zit jij al lang 'fijn in de trein' of 'knus in de bus' of nog beter 'sexy in de taxi'. Straks is vlees alleen nog voer voor 'nerds'...of voor 'dummies'?

Steggemans' mijmering (9)

ECOnomie en ECOlogie

De basis waarop we staan en leven is de aarde, de natuur waar we uit voortkomen en waar we heen terugkeren.

De aa